Główny cel priorytetu
Sprawne i efektywne wykorzystanie środków w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko.Cele szczegółowe priorytetu:
Opis i uzasadnienie priorytetu
W nowej perspektywie finansowej na lata 2007-2013, Polska ma szansę pozyskać ze środków funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności na rozwój infrastruktury w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko kwotę znacznie większą niż w dotychczas realizowanych programach. Wydatkowanie i certyfikacja tak dużych sum w ograniczonym czasie spowoduje duże obciążenie administracji i wymagać będzie wysokiej zdolności administracyjnej a tym samym sprawnego działania wszystkich instytucji zaangażowanych w proces realizacji programu.
W okresie programowania 2007-2013 na potrzeby zarządzania Programem Infrastruktura i Środowisko zostanie utworzony wielopłaszczyznowy system instytucjonalny, w którym będzie uczestniczyło, co najmniej 35 instytucji (zarządzająca, pośredniczące, pośredniczące drugiego stopnia i certyfikująca). Trudnością, jaką należy przewidzieć jest obecność w systemie wdrażania nowych instytucji pośredniczących, które wcześniej nie pełniły podobnej roli. Szybkie i skuteczne przygotowanie takich instytucji do pełnienia nowych obowiązków będzie stanowić nowe wyzwania dla całego systemu wdrażania Programu Infrastruktura i Środowisko.
Zapewnienie efektywnej realizacji programu wymaga sprawnej realizacji projektów, dlatego też istotne wyzwania stoją również przed instytucjami realizującymi projekty w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko. Dla zapewnienia skutecznego wdrażania programu konieczne jest wsparcie w ramach pomocy technicznej również tych instytucji, które realizują największą ilość projektów kluczowych i dużych w sektorze transportu drogowego i kolejowego.
Dodatkowym czynnikiem utrudniającym wdrażanie jest konieczność reorganizacji systemu instytucjonalnego administracji. Istnieje potrzeba ponownego przeszkolenia personelu dotychczas obsługującego proces realizacji PWW 2004-2006 (Podstawy Wsparcia Wspólnoty), przy równolegle prowadzonych szkoleniach dla nowych pracowników, zatrudnianych na potrzeby perspektywy finansowej 2007-2013. Jedną z cech projektowanego systemu realizacji NSRO, w tym także POIiŚ jest znaczne jego uproszczenie względem systemu stosowanego w latach 2004-2006. Zmiany otoczenia prawnego (np.: nowelizacja Prawa zamówień publicznych) pozwolą na sprawniejsze i efektywniejsze zarządzanie i maksymalną absorpcję pomocy strukturalnej. Niemniej jednak proces absorpcji środków pomocowych w ramach POIiŚ będzie procesem kosztownym. Dlatego też część środków finansowych alokowanych w ramach priorytetów pomocy technicznej będzie przeznaczona na sfinansowanie działań mających na celu zwiększenie efektywności i sprawności realizacji celów Programu Infrastruktura i Środowisko.
Kolejnym warunkiem skutecznego wdrażania programu będzie zagwarantowanie wysoko wykwalifikowanej kadry oraz nowoczesnej polityki personalnej. W okresie wdrażania funduszy w latach 2004-2006 proces zarządzania kadrami był jednym z krytycznych elementów systemu. Bardzo ważnym problemem instytucji wdrażających fundusze strukturalne jest wysoki poziom rotacji pracowników, głównie wynikający z niskiego i niekonkurencyjnego w porównaniu do sektora prywatnego poziomu wynagrodzeń. Dodatkowo na stanowiskach niższego i średniego szczebla zatrudniani są pracownicy z niewielkim doświadczeniem zawodowym. Problem ten wynika z niskiej atrakcyjności pracy w administracji publicznej dla wysoko wykwalifikowanych specjalistów. Jego rozwiązywaniu służyć ma wprowadzenie nowoczesnego systemu zarządzania kapitałem ludzkim, w tym odpowiednich programów szkoleniowych oraz wzrost wynagrodzeń w administracji odpowiedzialnej za realizację Programu Infrastruktura i Środowisko, jak i w pozostałych programach. W ramach priorytetu dofinansowanie uzyskają m.in. działania mające na celu proces stałego i efektywnego podnoszenia kwalifikacji zawodowych personelu w instytucjach uczestniczących w realizacji programu. Podnoszenie kwalifikacji pracowników będzie realizowane ze szczególnym uwzględnieniem poszerzania i doskonalenia wiedzy w zakresie zamówień publicznych i pomocy publicznej. Dzięki temu już w perspektywie programowania na lata 2007-2013 w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko, uda się zmniejszyć rotację pracowników, jednocześnie zwiększając efektywność i skuteczność ich pracy.
Problemem jest również niezadowalający poziom komputeryzacji. Dlatego też działania związane z zapewnieniem odpowiedniego zaplecza technicznego będą kontynuowane w ramach POIiŚ. Przewiduje się również prowadzenie działań związanych z budową lokalnych systemów informatycznych, które zostaną połączone z systemem krajowym. Powyższe działania przyczynią się do pełnego uczestnictwa w jednolitym komputerowym systemie monitoringu.
Ponadto działania horyzontalne podejmowane w ramach priorytetu: informacyjne oraz szkoleniowe dla administracji i dla beneficjentów, wspomogą prawidłowe przygotowanie projektów realizowanych w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko. W ramach pomocy technicznej przewiduje się również wsparcie tych beneficjentów, którzy realizują największą ilość projektów kluczowych i dużych w sektorze transportu drogowego i kolejowego, w zakresie wykonywanych przez nich zadań związanych z realizacją projektów, w tym w szczególności w zakresie zatrudnienia pracowników na potrzeby przygotowania i realizacji projektów oraz w zakresie podnoszenia kwalifikacji pracowników. Wydatki towarzyszące realizacji przez ww. beneficjentów projektów będą finansowane ze środków pomocy technicznej niezależnie od tego, czy dotyczą one jednego czy wielu projektów.
Natomiast koszty przygotowania dokumentacji projektowej i przetargowej dla projektów realizowanych w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko finansowane będą w ramach poszczególnych priorytetów programu.
Środki w ramach pomocy technicznej zostaną przeznaczone również na działania umożliwiające spełnienie wymagań dotyczących ewaluacji, informacji i promocji, monitorowania, przygotowania beneficjentów do realizacji projektów poprzez horyzontalne działania szkoleniowe i informacyjne oraz poprawę funkcjonowania systemu zamówień publicznych.
W związku z powyższym opisem przewiduje się możliwość realizacji projektów dotyczących w szczególności:
-
instrumentów wsparcia finansowego dla zatrudnienia i wsparcia kadrowego instytucji wypełniających zadania związane z przygotowaniem, wyborem, oceną, monitorowaniem projektów i programu a także weryfikacją płatności, kontrolą oraz prowadzeniem działań informacyjno-promocyjnych, przy uwzględnieniu podziału kompetencji wynikającym z linii demarkacyjnej pomiędzy PT POIiŚ a POPT 2007-2013,
-
zapewnienia niezbędnych zasobów ludzkich i stałe podnoszenie ich jakości oraz budowanie zdolności administracyjnej instytucji uczestniczących w realizacji programu m.in. poprzez wzmocnienie i finansowanie zatrudnienia, przy uwzględnieniu podziału kompetencji wynikającym z linii demarkacyjnej pomiędzy PT POIiŚ a POPT 2007-2013,
-
wsparcia funkcjonowania instytucji zaangażowanych w realizację programu, w tym m.in w zakresie:
-
wsparcia procesu oceny i selekcji projektów,
-
organizacji i obsługi Komitetu Monitorującego i Podkomitetów Monitorujących, grup i zespołów roboczych, a także analizy danych na potrzeby monitorowania i wdrażania programu,
-
wsparcia procesu kontroli,
-
wynajmu pomieszczeń (m.in. biurowych, archiwów), remontów pomieszczeń i urządzania miejsca pracy dla instytucji uczestniczących w realizacji programu, przy uwzględnieniu podziału kompetencji wynikającym z linii demarkacyjnej pomiędzy PT POIiŚ a POPT 2007-2013;
-
archiwizacji dokumentacji zarówno w formie elektronicznej, jak i papierowej oraz kosztów przekazywania jej do Komisji Europejskiej,
-
zapewniania środków na przygotowanie i prowadzenie badań oraz opracowywanie odpowiednich ekspertyz, analiz, sprawozdań, studiów i koncepcji zorientowanych na wsparcie procesu zarządzania oraz realizacji programu,
-
długoterminowych kompleksowych usług doradczych i innych usług zewnętrznych,
-
zakupu i instalacji sprzętu biurowego, komputerowego i audiowizualnego, sprzętu biurowo-kancelaryjnego oraz telekomunikacyjnego, informatycznego
i teleinformatycznego, a także innego sprzętu i wyposażenia przez jednostki zaangażowane w realizację programu,
-
budowy lokalnych systemów informatycznych mających na celu obsługę POIiŚ oraz automatyzację procesów biznesowych,
-
pokrycia kosztów eksploatacji sprzętu i wyposażenia oraz zakup niezbędnych licencji i oprogramowania informatycznego a także zakupu usług telekomunikacyjnych i teleinformatycznych dla potrzeb efektywnej realizacji programu,
-
stałego podnoszenia kwalifikacji personelu zaangażowanego w realizację programu, m.in. poprzez szkolenia, seminaria, warsztaty, kursy, a także poprzez studia i kontynuację kształcenia oraz staże, praktyki i wizyty studyjne w innych krajach biorących udział w realizowaniu polityki spójności UE,
-
ewaluacji,
-
realizacji działań informacyjnych i promocyjnych, w tym m.in. działań informacyjno-szkoleniowych dla beneficjentów oraz potencjalnych beneficjentów programu, jak również działań informacyjno-szkoleniowych dla organów administracji publicznej odpowiedzialnych za wydawanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia w zakresie dotyczącym przygotowywania ww. decyzji dla projektów ubiegających się o dofinansowanie w ramach POIiŚ,
-
prowadzenia punktów informacyjnych i bieżącej obsługi administracyjno-biurowej procesu informowania,
-
finansowania kosztów programowania przyszłych interwencji strukturalnych w ramach nowej perspektywy budżetowej UE.
Beneficjenci
Głównymi beneficjentami w ramach priorytetu będą:
- Instytucja Zarządzająca Programem Infrastruktura i Środowisko,
- Instytucje pośredniczące,
- Instytucje pośredniczące II stopnia (IW),
- beneficjenci realizujący projekty kolejowe i drogowe o łącznej wartości dofinansowania ze środków EFRR i/lub FS co najmniej 2 mld euro: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad oraz PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.
Wsparcie w ramach priorytetu XV będzie udzielane instytucjom uczestniczącym w realizacji programu, z wyłączeniem instytucji w tych sektorach, które nie mogą być kwalifikowalne z Funduszu Spójności, tj. w sektorze kultury, ochrony zdrowia i szkolnictwa wyższego. W ramach priorytetu XV do instytucji uczestniczących w realizacji programu, zaliczono również 2 kluczowych beneficjentów realizujących projekty transportowe współfinansowane z EFRR i/lub FS w ramach programu. Działania instytucji uczestniczących w realizacji programu, skierowane do beneficjentów wyłącznie w sektorach kultury, ochrony zdrowia i szkolnictwa wyższego oraz działania dotyczące badań, analiz, studiów, a także badań ewaluacyjnych, w odniesieniu wyłącznie do sektorów kultury, ochrony zdrowia i szkolnictwa wyższego nie będą finansowane w ramach priorytetu XV.