Miejsce na oznaczenie dokumentu: na pierwszej stronie należy wstawić ciąg znaków zawierający znak Funduszy Europejskich wraz z nazwą programu, znak barw Rzeczypospolitej Polskiej oraz znak Unii Europejskiej z nazwą funduszu, z którego współfinansowany jest projekt.

Umowa o dofinansowanie nr ………….
Projektu „....................................”
w ramach działania .................... oś priorytetowa................
Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014 – 2020

zawarta w ..................... dnia ................... zwana dalej: „Umową”, pomiędzy

....................................................................... z siedzibą w………………………………, zwanym/-ną dalej „Instytucją Pośredniczącą”, 
reprezentowanym/-ą przez 
…………………………......………….........................................................................................			(imię, nazwisko, pełniona funkcja)
na podstawie ........................... z dnia.........., którego oryginał albo poświadczona za zgodność z oryginałem kopia stanowi załącznik nr 1 do Umowy,
a
............................................................................................................................................... (nazwa i forma prawna/imię i nazwisko Beneficjenta)
z siedzibą /zamieszkałym/-łą w ............................................................................................................................................, NIP....................................................................................................................................... 
REGON……………………………………………………………………………………… zwanym/-ną dalej „Beneficjentem"
reprezentowanym/-ną przez
............................................................................................................................................,				(imię i nazwisko, pełniona funkcja)

na podstawie ........................... z dnia............, którego oryginał albo poświadczona za zgodność z oryginałem kopia stanowi załącznik nr 2 do Umowy,
zwanymi dalej „Stronami”

Działając na podstawie art. 52 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r. poz.1431 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą” i art. 206 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 869 z późn. zm.) oraz mając na uwadze postanowienia:
1)	rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.U.UE.L.2013.347.320 z dnia 20 grudnia 2013 r., z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem nr 1303/2013”;
2)	rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1301/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i przepisów szczególnych dotyczących celu "Inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia" oraz w sprawie uchylenia rozporządzenia (WE) nr 1080/2006 (Dz.U.UE.L.2013.347.289 z dnia 20 grudnia 2013 r., z późn. zm.);
3)	rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 480/2014 z dnia 3 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (Dz.U.UE.L.2014.138.5 z dnia 13 maja 2014 r., z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem KE nr 480/2014”;
4)	rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 821/2014 z dnia 28 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 w zakresie szczegółowych uregulowań dotyczących transferu wkładów z programów i zarządzania nimi, przekazywania sprawozdań z wdrażania instrumentów finansowych, charakterystyki technicznej działań informacyjnych i komunikacyjnych w odniesieniu do operacji oraz systemu rejestracji i przechowywania danych (Dz.U.UE.L.2014.223.7 z dnia 29 lipca 2014 r.), zwanego dalej „rozporządzeniem KE nr 821/2014”;
5)	Umowy Partnerstwa na lata 2014-2020 przyjętej przez Radę Ministrów w dniu 5 lipca 2017 r., zatwierdzonej przez Komisję Europejską w dniu 23 października 2017 r.;
6)	Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata 2014 – 2020, zwanego dalej „PO IiŚ”, przyjętego uchwałą Rady Ministrów z dnia 5 lipca 2017 r., zatwierdzonego decyzją Komisji Europejskiej z dnia 22 marca 2018 r. oraz Szczegółowego opisu osi priorytetowych Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020, zwanego dalej „SzOOP POIiŚ 2014-2020”;
7)	rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz.U.UE.L.2014.187.1 z dnia 17 czerwca 2014 r. z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem KE nr 651/2014”;
8)	Porozumienia w sprawie ......................... zawartego pomiędzy Ministrem Infrastruktury i Rozwoju a …………........................... w dniu .........................

a także zważywszy, że:

1)	Projekt służy interesowi publicznemu poprzez przyczynianie się do efektywnej realizacji celów PO IiŚ, co uzasadnia udzielenie Beneficjentowi dofinansowania ze środków publicznych; 
2)	podstawowym celem Stron jest zrealizowanie Projektu przez Beneficjenta w pełnym zakresie i zgodnie z przyjętymi założeniami PO IiŚ;
3)	niezbędne jest zapewnienie zgodności zasad wdrażania PO IiŚ z wytycznymi wydawanymi przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego na podstawie ustawy; 
4)	prawidłowe zarządzanie środkami publicznymi wymaga stworzenia skutecznych mechanizmów w zakresie monitorowania, sprawozdawczości, ewaluacji i kontroli ich wydatkowania, w celu uniknięcia ewentualnych błędów i nieprawidłowości;
5)	niezbędne jest zapewnienie odpowiednich środków informacyjnych i promocyjnych w celu uświadomienia opinii publicznej roli środków publicznych przekazywanych na realizację Projektu;
6)	efektywna realizacja postanowień Umowy wymaga skoncentrowania ze strony Beneficjenta kompetencji do dokonywania wszelkich czynności związanych z realizacją Umowy przez ustanowionego pełnomocnika;
Strony Umowy uzgadniają, co następuje:

§ 1.
Przedmiot Umowy
1.	Przedmiotem Umowy jest udzielenie Beneficjentowi dofinansowania na realizację Projektu „...............................................”1 w ramach PO IiŚ oraz określenie praw i obowiązków Stron Umowy związanych z realizacją Projektu. 
2.	Umowa stanowi umowę o dofinansowanie projektu, o której mowa w art. 2 pkt 26 lit a ustawy.

§ 2.
Definicje
Ilekroć w Umowie jest mowa o:
1)	danych osobowych – należy przez to rozumieć dane osobowe w rozumieniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1) przetwarzane przez Strony w celu wykonywania zadań wynikających z Umowy;
2)	dochodzie – należy przez to rozumieć dochód, o którym mowa w art. 61 ust. 1 rozporządzenia nr 1303/2013, obliczony zgodnie z zasadami ustalonymi w Wytycznych w zakresie zagadnień związanych z przygotowaniem projektów inwestycyjnych, w tym projektów generujących dochód i projektów hybrydowych na lata 2014-2020;
3)	dofinansowaniu – należy przez to rozumieć dotację celową i płatności udzielone Beneficjentowi na podstawie umowy o dofinansowanie;
4)	dotacji celowej – należy przez to rozumieć wsparcie udzielane Beneficjentowi ze środków publicznych pochodzących z budżetu państwa, przeznaczone na realizację Projektu w wysokości określonej w § 6 Umowy;
5)	Harmonogramie Projektu – należy przez to rozumieć : 
a)	Harmonogram Realizacji  Projektu , 
b)	Harmonogram Płatności, 
stanowiące odpowiednio załączniki nr 3 i 4 do Umowy,
c)	Harmonogram Płatności w SL2014, który Beneficjent ma obowiązek przekazać w ciągu 5 dni roboczych od dnia uzyskania dostępu do SL2014.
6)	usunięty
7)	usunięty
8)	Instytucji Zarządzającej (IZ) – należy przez to rozumieć ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, którego obsługę w zakresie realizacji PO IiŚ zapewnia komórka organizacyjna w urzędzie obsługującym ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego odpowiedzialna za przygotowanie i realizację PO IiŚ, wskazana w SzOOP POIiŚ 2014-2020;
9)	korekcie finansowej – należy przez to rozumieć kwotę o jaką pomniejsza się dofinansowanie w związku ze stwierdzoną nieprawidłowością;
10)	nadużyciu finansowym – należy przez to rozumieć nadużycie finansowe o którym mowa w Wytycznych w zakresie sposobu korygowania i odzyskiwania nieprawidłowych wydatków oraz raportowania nieprawidłowości w ramach programów operacyjnych polityki spójności na lata 2014-2020,
11)	nieprawidłowości – należy przez to rozumieć nieprawidłowość indywidualną, o której mowa w art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, tj. każde naruszenie prawa unijnego lub krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem;
12)	okresie kwalifikowania wydatków – należy przez to rozumieć okres realizacji Projektu, w którym mogą być ponoszone wydatki kwalifikowalne;
13)	organach ścigania - należy przez to rozumieć organy o których mowa w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1987 z późn. zm.), do właściwości których należy wykrywanie przestępstw i ściganie ich sprawców poprzez prowadzenie dochodzeń i śledztw (w tym w szczególności Prokuraturę, Policję, Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Centralne Biuro Antykorupcyjne, a także inne organy mające odpowiednie uprawnienia);
14)	płatniku – należy przez to rozumieć podmiot dokonujący wypłaty dofinansowania na rzecz Beneficjenta;
15)	płatności – należy przez to rozumieć wsparcie udzielane Beneficjentowi ze środków publicznych pochodzących z budżetu środków europejskich, przeznaczone na realizację Projektu w wysokości określonej w § 6 Umowy;
16)	usunięty
17)	Projekcie – należy przez to rozumieć przedsięwzięcie zmierzające do osiągnięcia założonego celu określonego wskaźnikami, zawartymi w zatwierdzonym wniosku o dofinansowanie zatytułowane „_______________________”1, zgłoszone przez Beneficjenta we wniosku o dofinansowanie;
18)	rachunku bankowym Beneficjenta – należy przez to rozumieć wskazany przez Beneficjenta:
a) wyodrębniony rachunek bankowy dla potrzeb przekazywania zaliczki, prowadzony przez bank „___________________”, o numerze _____________________, (na dowód czego Beneficjent doręcza poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię umowy z bankiem/kopię zaświadczenia z banku, która stanowi załącznik nr 5 do Umowy),
/a) wyodrębnione rachunki bankowe dla potrzeb przekazywania
- dotacji celowej w formie zaliczki, prowadzony przez bank  „___________________”, o numerze:  _____________________, oraz
- płatności w formie zaliczki, prowadzony przez bank  „___________________”, o numerze:  _____________________,
na dowód czego Beneficjent doręcza poświadczone za zgodność z oryginałem kopie umów z bankami/bankiem lub kopie zaświadczeń z banków/banku, które stanowią załącznik nr 5 do Umowy),
b) rachunek bankowy dla potrzeb przekazywania refundacji poniesionych wydatków, prowadzony przez bank „___________________”, o numerze ________________________________, (na dowód czego Beneficjent doręcza poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię umowy z bankiem/kopię zaświadczenia z banku, która stanowi załącznik nr 6 do Umowy);
19)	refundacji - należy przez to rozumieć dofinansowanie przekazane Beneficjentowi na podstawie Umowy, w celu pokrycia części lub całości wydatków kwalifikowalnych poniesionych w ramach realizacji Projektu; 
20)	SL2014 – należy przez to rozumieć aplikację główną centralnego systemu teleinformatycznego, która służy m.in. do wspierania procesów związanych z obsługą Projektu od momentu podpisania Umowy;
21)	wkładzie własnym – należy przez to rozumieć środki finansowe lub wkład niepieniężny zabezpieczone przez Beneficjenta, które zostaną przeznaczone na pokrycie wydatków kwalifikowalnych i nie zostaną Beneficjentowi przekazane w formie dofinansowania (różnica między kwotą wydatków kwalifikowalnych a kwotą dofinansowania przekazaną Beneficjentowi, zgodnie ze stopą dofinansowania dla Projektu);
22)	wniosku o dofinansowanie – należy przez to rozumieć wniosek o przyznanie środków na realizację Projektu w ramach Programu zarejestrowany przez Instytucję Pośredniczącą w SL2014 dnia _______________, o numerze ________________; do czasu uruchomienia SL2014 wniosek zgodny ze wzorem wniosku o dofinansowanie dla projektów w ramach Programu wraz z wymaganymi przez Instytucję Pośredniczącą załącznikami, złożony przez Beneficjenta do właściwej Instytucji Pośredniczącej w celu uzyskania dofinansowania;
23)	wniosku o płatność – należy przez to rozumieć wniosek o płatność beneficjenta, o którym mowa w  Zaleceniach w zakresie wzoru wniosku o płatność beneficjenta w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020;
24)	wniosku o płatność końcową - należy przez to rozumieć wniosek o płatność beneficjenta, o którym mowa w Zaleceniach w zakresie wzoru wniosku o płatność beneficjenta w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020, który jest ostatnim wnioskiem o płatność składanym w ramach Projektu; 
25)	wydatku kwalifikowalnym – należy przez to rozumieć koszt lub wydatek poniesiony w związku z realizacją Projektu, który spełnia kryteria refundacji lub rozliczenia (w przypadku systemu zaliczkowego) zgodnie z Umową;
26)	wykonawcy – należy przez to rozumieć osobę fizyczną nie będącą personelem projektu, osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, która złożyła Beneficjentowi ofertę, której oferta została wybrana przez Beneficjenta lub która zawarła z Beneficjentem umowę związaną z realizacją Projektu;
27)	zaliczce – należy przez to rozumieć dofinansowanie przekazane Beneficjentowi jednorazowo bądź w kliku transzach na podstawie Umowy, z góry na realizację Projektu, z obowiązkiem rozliczenia zgodnie z przepisami prawa krajowego i unijnego oraz Umową; 
28)	zamówieniu – należy przez to rozumieć umowę odpłatną, zawartą pomiędzy Beneficjentem a wykonawcą dla realizacji zadań objętych Projektem;
29)	zasadzie konkurencyjności – należy przez to rozumieć zbiór warunków kwalifikowalności wydatków dotyczących zasady konkurencyjności określonych w Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020;
30)	personelu Projektu – należy przez to rozumieć personel projektu w rozumieniu Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020.

§ 3.
Zasady systemu realizacji PO IiŚ
1.	Instytucja Pośrednicząca, zgodnie z przyjętym przez Radę Ministrów systemem realizacji PO IiŚ, w zakresie wykonania Umowy działa jako jej strona na podstawie porozumienia zawartego z IZ w dniu ………...............
2.	IZ jest uprawniona do samodzielnego i niezależnego korzystania z uprawnień przewidzianych dla Instytucji Pośredniczącej na podstawie Umowy w zakresie przeprowadzenia kontroli, żądania przedstawienia dokumentów lub wyjaśnień, uznania całości lub części wydatków za niekwalifikowalne lub zażądania od Instytucji Pośredniczącej rozwiązania Umowy.
3.	Beneficjent oświadcza, że zapoznał się i akceptuje zasady związane z systemem realizacji PO IiŚ, o których mowa w ust. 1 i 2.
4.	Beneficjent oświadcza, że nie podlega wykluczeniu z możliwości otrzymania dofinansowania zgodnie z art. 37 ust. 3 pkt 1 ustawy, a także, że Projekt nie jest projektem zakończonym w rozumieniu art. 65 ust. 6 rozporządzenia nr 1303/2013.

§ 4.
Zasady realizacji Projektu
1.	Beneficjent zobowiązuje się do zrealizowania Projektu w pełnym zakresie, zgodnie z Umową i jej załącznikami, z należytą starannością, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa krajowego i unijnego. Beneficjent zobowiązuje się w szczególności do przestrzegania:
1)	zasad polityk unijnych, które są dla niego wiążące, w tym przepisów dotyczących konkurencji, pomocy publicznej, udzielania zamówień publicznych, ochrony środowiska, oraz polityki równych szans;
2)	wytycznych ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, o których mowa w art. 2 pkt 32 ustawy. Beneficjent jest zobowiązany do stosowania wytycznych w wersji obowiązującej na dzień dokonywania odpowiedniej czynności lub operacji związanej z realizacją Projektu, z zastrzeżeniem ust. 3, chyba że inaczej określono w treści samych wytycznych
3)	zasad programu pomocowego przyjętego rozporządzeniem Ministra Kultury i Dziedzictwa narodowego z dnia 28 marca 2017 r. w sprawie udzielania pomocy na kulturę i ochronę dziedzictwa kulturowego w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r., poz. 2100)..
2.	Beneficjent oświadcza, że zapoznał się z treścią wytycznych, o których mowa w ust. 1 pkt 2. O miejscu publikacji, zmianie oraz terminie, od którego wytyczne lub ich zmiany powinny być stosowane, minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego informuje w komunikacie zamieszczonym w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”.
3.	W przypadku, gdy ogłoszona w trakcie realizacji Projektu (po zawarciu Umowy) wersja Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020, aktualna na dzień dokonywania oceny wydatku (np. podczas weryfikacji wniosku o płatność Beneficjenta lub kontroli), wprowadza rozwiązania korzystniejsze dla Beneficjenta, do oceny kwalifikowalności wydatków, stosuje się wersję ww. wytycznych obowiązującą na dzień dokonywania oceny wydatku. W przypadku wprowadzenia korzystnych dla Beneficjenta zmian w warunkach kwalifikowalności wydatków, które mogą mieć wpływ na wynik oceny kwalifikowalności już poniesionych i ocenionych wydatków, do czasu zatwierdzenia ostatniego wniosku o płatność Beneficjenta w Projekcie, Beneficjent może wystąpić o ponowną ocenę kwalifikowalności wydatków zgodnie z obowiązującymi na chwilę ponownej oceny, bardziej korzystnymi warunkami,. Niezależnie od powyższego, ostateczna decyzja w przedmiocie ponownej oceny kwalifikowalności wydatków w oparciu o bardziej korzystne warunki należy do Instytucji Pośredniczącej.
Do oceny prawidłowości umów zawartych w ramach realizacji Projektu w wyniku przeprowadzonych postępowań, w tym postępowań przeprowadzonych zgodnie z wymogami określonymi w podrozdziale 6.5 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020, stosuje się wersję ww. wytycznych obowiązującą w dniu wszczęcia postępowania, które zakończyło się zawarciem danej umowy. W przypadku wprowadzenia korzystnych dla Beneficjenta zmian w warunkach kwalifikowalności wydatków, do czasu zatwierdzenia ostatniego wniosku o płatność beneficjenta w Projekcie, IZ może wydać zgodę na obniżenie lub odstąpienie od nałożenia korekty finansowej za naruszenie wymogów określonych w ww. wytycznych, właściwych dla oceny prawidłowości umów. Ostateczna decyzja w przedmiocie wydania zgody (lub jej braku) należy do IZ.
4.	Beneficjent zobowiązuje się zrealizować Projekt zgodnie z:
1)	wnioskiem o dofinansowanie;
2)	Opisem Projektu, stanowiącym załącznik nr 7 do Umowy, określającym m.in. zakres rzeczowy Projektu; 
3)	Harmonogramem Projektu. 
5.	Zmiana warunków realizacji Projektu, która powodowałaby niezgodność Projektu z wnioskiem o dofinansowanie, wymaga uprzedniej zgody Instytucji Pośredniczącej. Wniosek o zmianę i stanowisko w sprawie zgody Instytucji Pośredniczącej sporządzane są w formie pisemnej.
6.	Zmiana warunków realizacji Projektu, która powodowałaby niezgodność z Opisem Projektu, wymaga uprzedniej zgody Instytucji Pośredniczącej oraz aneksowania Umowy. Wniosek o zmianę należy złożyć w formie pisemnej.
7.	Zmiany w zakresie wskaźników zawartych w zatwierdzonym wniosku o dofinansowanie wymagają każdorazowo uprzedniej zgody Instytucji Pośredniczącej oraz aneksowania Umowy. Możliwości wydania zgody na takie zmiany oceniane są każdorazowo z uwzględnieniem zasad weryfikacji wykonania efektów rzeczowych projektu określonych w § 11. W określonych tam przypadkach zgoda skutkować może, zgodnym z zasadą proporcjonalności, pomniejszeniem dofinansowania. Wniosek o zmianę należy złożyć w formie pisemnej.
8.	Zmiana numerów rachunków bankowych wskazanych w § 2 pkt. 18 nie wymaga aneksowania Umowy. Niezwłocznie po zmianie wskazanych w Umowie rachunków bankowych Beneficjent informuje o tym fakcie Instytucję Pośredniczącą składając oświadczenie, którego wzór stanowi załącznik nr 8 do Umowy. Oświadczenie jest skuteczne z chwilą jego doręczenia Instytucji Pośredniczącej. 
8a.	Zmiana działań informacyjno-promocyjnych, określonych w załączniku nr 7 Opis projektu, nie wymaga aneksowania Umowy. Wystarczające jest wyrażenie uprzedniej zgody na tę zmianę przez Instytucję Pośredniczącą. Wniosek o zmianę i stanowisko w sprawie zgody Instytucji Pośredniczącej sporządzane są w formie pisemnej.
9.	Każda zmiana Harmonogramu Projektu lub Harmonogramu uzyskiwania pozwoleń na budowę lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowych, która nie powoduje wydłużenia okresu realizacji Projektu wymaga uprzedniej zgody Instytucji Pośredniczącej i nie wymaga aneksowania Umowy. Zmiana powinna być przez Beneficjenta uzasadniona. Instytucja Pośrednicząca ustosunkowuje się do zmian zaproponowanych przez Beneficjenta bez zbędnej zwłoki, uzasadniając swoje stanowisko w razie odmowy ich uwzględnienia. Wniosek o zmianę i stanowisko w sprawie zgody Instytucji Pośredniczącej sporządzane są w formie pisemnej.
10.	Zmiana Harmonogramu Projektu lub Harmonogramu uzyskiwania pozwoleń na budowę lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowych, która powodowałaby wydłużenie okresu realizacji Projektu wymaga aneksowania Umowy w tym odpowiedniej zmiany § 7 ust. 2. Wniosek o zmianę należy złożyć w formie pisemnej.
11.	Nie jest dopuszczalna zmiana Umowy w zakresie warunków realizacji Projektu lub wskaźników, w rezultacie której Projekt przestałby spełniać kryteria wyboru projektów, według których był oceniany, zawarte w dokumencie Kryteria wyboru projektów w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko stanowiącym załącznik nr 3 do SzOOP POIiŚ 2014-2020.
12.	Nie jest dopuszczalna zmiana Umowy w zakresie warunków realizacji Projektu lub wskaźników, której rezultatem byłoby nieprzyznanie Projektowi dofinansowania w czasie, gdy Projekt podlegał ocenie w ramach procedury wyboru projektów. 
13.	Niewykonanie wskaźnika w Projekcie może stanowić przesłankę do stwierdzenia nieprawidłowości oraz skutkować nałożeniem korekty finansowej. Zasady określone w § 11 regulują stosowany przez Instytucję Pośredniczącą sposób weryfikacji wykonania wskaźników Projektu.
14.	Beneficjent realizuje Projekt zgodnie z własnymi procedurami kontroli wewnętrznej adekwatnymi do wielkości podmiotu i rodzaju projektu, zgodnymi z zasadami obowiązującymi w systemie realizacji PO IiŚ. Zmiany procedur w zakresie zawierania umów związanych z realizacją projektu wymagają akceptacji Instytucji Pośredniczącej.
15.	Beneficjent zobowiązuje się wprowadzić i stosować w trakcie realizacji Projektu, jak i okresie trwałości Projektu, o którym mowa w art. 71 rozporządzenia nr 1303/2013, odpowiednie działania zapobiegające konfliktowi interesów w rozumieniu art. 61 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2018/1046 z dnia 18 lipca 2018 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii, zmieniającego rozporządzenia (UE) nr 1296/2013, (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013, (UE) nr 1304/2013, (UE) nr 1309/2013, (UE) nr 1316/2013, (UE) nr 223/2014 i (UE) nr 283/2014 oraz decyzję nr 541/2014/UE, a także uchylającego rozporządzenie (UE, Euratom) nr 966/2012 (Dz. Urz. UE.L 2018 Nr 193, str. 1) W przypadku zidentyfikowania konfliktu interesów lub podejrzenia konfliktu interesów Beneficjent informuje o tym fakcie Instytucję Pośredniczącą w terminie 7 dni od dnia powzięcia informacji o okolicznościach powodujących lub mogących powodować konflikt interesów, wskazując w zawiadomieniu podjęte środki zaradcze mające na celu zapobieżenie ewentualnej szkodzie lub naprawienie szkody spowodowanej przez konflikt interesów.
16.	Beneficjent zobowiązuje się do stosowania wysokich standardów uczciwości i etycznego postępowania we wszystkich procesach związanych z realizacją Projektu.
17.	W terminie … dni od dnia zawarcia Umowy Beneficjent zobowiązuje się upublicznić, co najmniej na swojej stronie internetowej, informacje o funkcjonowaniu mechanizmu umożliwiającego sygnalizowanie o potencjalnych nieprawidłowościach lub nadużyciach finansowych, tj. opracowanego i udostępnionego przez IZ narzędzia informatycznego umożliwiającego przekazanie informacji o podejrzeniu wystąpienia nieprawidłowości lub nadużycia finansowego w szczególności poprzez: 
a)	specjalny adres e-mail lub
b)	elektroniczny system zgłoszeń za pośrednictwem dedykowanej strony internetowej.
18.	Beneficjent zobowiązany jest do poinformowania swoich pracowników zaangażowanych w realizację Projektu o funkcjonowaniu mechanizmu o którym mowa w ust. 17. Beneficjent zobowiązany jest zaniechać podejmowania działań odwetowych wobec swoich pracowników, wykonawców jak również innych osób powiązanych z realizowanym Projektem, które w dobrej wierze przekazały informację o możliwości wystąpienia nieprawidłowości lub nadużycia finansowego.
19.	Beneficjent jest zobowiązany do rzetelnego oszacowania ryzyka wystąpienia nadużyć finansowych w związku z realizacją projektu oraz opracowania skutecznych i proporcjonalnych środków przeciwdziałania wystąpieniu nadużyć finansowych.
20.	Instytucja Pośrednicząca może weryfikować działania podejmowane przez Beneficjenta, o których mowa w ust 15-19. W przypadku stwierdzenia, że podejmowane działania lub środki nie są wystarczające lub skuteczne w stosunku do stwierdzonego ryzyka, Instytucja Pośrednicząca może zobowiązać Beneficjenta do zastosowania dodatkowych środków niezbędnych do ograniczenia przedmiotowego ryzyka. 
21.	W przypadku ustanowienia Pełnomocnika ds. Projektu, który będzie osobą właściwą do reprezentowania Beneficjenta w kontaktach z Instytucją Pośredniczącą w sprawach związanych z realizacją Umowy, Beneficjent informuje Instytucję Pośredniczącą o jego ustanowieniu, w terminie 14 dni od dnia jego ustanowienia. Beneficjent niezwłocznie informuje Instytucję Pośredniczącą o zmianie osoby Pełnomocnika ds. Projektu.
22.	Beneficjent zobowiązany jest do przekazywania Instytucji Pośredniczącej albo podmiotom przez nią wskazanym, na każde jej wezwanie, wszelkich informacji i wyjaśnień związanych z realizacją Projektu, w tym także do przedkładania oryginałów dokumentów lub ich poświadczonych kopii, w szczególności dokumentów rozliczeniowych dotyczących wydatków kwalifikowalnych, w terminach wskazanych przez Instytucję Pośredniczącą. Powyższe nie dotyczy sytuacji, gdy w ocenie Instytucji Pośredniczącej lub podmiotów przez nią wskazanych, odmowa przekazania informacji i wyjaśnień oraz przedłożenia dokumentów jest uzasadniona.
23.	Beneficjent nie może przenieść na inny podmiot praw lub obowiązków wynikających z Umowy bez uprzedniej zgody Instytucji Pośredniczącej. Wniosek i stanowisko w sprawie zgody Instytucji Pośredniczącej sporządzane są w formie pisemnej pod rygorem nieważności
24.	Beneficjent ponosi wyłączną odpowiedzialność wobec osób trzecich za szkody powstałe w związku z realizacją Projektu. Ilekroć osoba trzecia, w związku z realizacją Projektu wystąpi z roszczeniem wobec Instytucji Pośredniczącej lub IZ Beneficjent zobowiązuje się zwolnić Instytucję Pośredniczącą lub IZ z odpowiedzialności.
25.	Niezależnie od tego, czy Beneficjent upoważni inny podmiot do ponoszenia wydatków kwalifikowalnych, Beneficjent zawsze pozostaje jedynym podmiotem odpowiedzialnym za realizację Projektu względem Instytucji Pośredniczącej, uprawnionym do kontaktowania się z Instytucją Pośredniczącą oraz przedstawiania wniosków o płatność i otrzymywania dofinansowania.

§ 4a
Wymogi związane z ochroną środowiska

1.	Beneficjent zobowiązuje się do doręczenia Instytucji Pośredniczącej kopii następujących dokumentów poświadczonych za zgodność z oryginałem przez osoby (organy) uprawnione do reprezentowania Beneficjenta:
a)	pozwolenia na budowę/pozwoleń na budowę/decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, zwanych dalej „decyzją budowlaną”,
b)	streszczenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w języku niespecjalistycznym, a na żądanie Instytucji Pośredniczącej całego raportu,
c)	opinii organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej,
d)	opinii właściwego Dyrektora Urzędu Morskiego – gdy przedsięwzięcie jest realizowane na obszarze morskim,
e)	postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska uzgadniającego decyzję budowlaną, 
f)	informacji na temat podania do publicznej wiadomości przez organ decyzji budowlanej,
spełniających wymogi ponownej oceny oddziaływania na środowisko określone w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2018 r. poz. 2081 z późn. zm.) zwanej dalej „ustawą OOŚ””, w terminie/-ach określonym/-ych w Harmonogramie uzyskiwania pozwoleń na budowę lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowych, stanowiącym załącznik nr 9 do Umowy.
2.	Instytucja Pośrednicząca zobowiązuje się do niezwłocznej weryfikacji zgodności otrzymanej kopii dokumentacji, o której mowa w ust. 1 z wymogami ustawy OOŚ. Instytucja Pośrednicząca zobowiązuje się powiadomić Beneficjenta o wynikach weryfikacji nie później niż w terminie … dni od dnia otrzymania kopii dokumentacji. 
3.	W przypadku stwierdzenia przez Instytucję Pośredniczącą uchybień w uzyskanej przez Beneficjenta decyzji budowlanej skutkujących stwierdzeniem jej niezgodności z ustawą OOŚ, Instytucja Pośredniczącą zobowiązuje się wskazać rodzaj uchybienia oraz wezwać Beneficjenta do jego usunięcia w terminie ………. dni od dnia otrzymania wezwania.
4.	Instytucja Pośrednicząca wstrzymuje przekazanie dofinansowania, o którym mowa w § 6 ust. 1 Umowy, w zakresie wydatków związanych z pracami budowlanymi realizowanymi na podstawie decyzji budowlanej do czasu potwierdzenia przez Instytucję Pośredniczącą zgodności uzyskanej przez Beneficjenta decyzji budowlanej z wymogami ustawy OOŚ.
5.	W przypadku niedoręczenia Instytucji Pośredniczącej dokumentów, o których mowa w ust. 1 lub nieusunięcia uchybień, o których mowa w ust. 3 Instytucja Pośrednicząca może odstąpić od Umowy w formie pisemnej pod rygorem nieważności odpowiednio w terminie  … dni od dnia:
a)	upływu terminu/-ów określonego/-ych w Harmonogramie uzyskiwania pozwoleń na budowę lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowych; lub 
b)	bezskutecznego upływu terminu określonego w wezwaniu o którym mowa w ust. 3 nie później jednak niż do dnia 31.12.2023 r.

§ 4a
Wymogi związane z ochroną środowiska

1.	Jeżeli na etapie prowadzonego postępowania w sprawie wydania pozwolenia/pozwoleń na budowę/decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, zwanych dalej „decyzją budowlaną”, wystąpi obowiązek przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko, o którym mowa w art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2018 r. poz. 2081 z późn. zm.) zwanej dalej „ustawą OOŚ”, Beneficjent zobowiązuje się do doręczenia Instytucji Pośredniczącej kopii następujących dokumentów poświadczonych za zgodność z oryginałem przez osoby (organy) uprawnione do reprezentowania Beneficjenta:
a)	decyzji budowlanej,
b)	streszczenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w języku niespecjalistycznym a na żądanie Instytucji Pośredniczącej całego raportu,
c)	opinii organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej,
d)	opinii właściwego Dyrektora Urzędu Morskiego – gdy przedsięwzięcie jest realizowane na obszarze morskim,
e)	postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska uzgadniającego decyzję budowlaną, 
f)	informacji na temat podania do publicznej wiadomości przez organ decyzji budowlanej,
spełniających wymogi określone w ustawie OOŚ w terminie/-ach określonym/-ych w Harmonogramie uzyskiwania pozwoleń na budowę lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowych, stanowiącym załącznik nr 9 do Umowy.
2.	Instytucja Pośrednicząca zobowiązuje się do niezwłocznej weryfikacji zgodności otrzymanej kopii dokumentacji, o której mowa w ust. 1 z wymogami ustawy OOŚ. Instytucja Pośrednicząca zobowiązuje się powiadomić Beneficjenta o wynikach weryfikacji nie później niż w terminie … dni od dnia otrzymania kopii dokumentacji.
3.	W przypadku stwierdzenia przez Instytucję Pośredniczącą uchybień w uzyskanej przez Beneficjenta decyzji budowlanej skutkujących stwierdzeniem jej niezgodności z ustawą OOŚ, Instytucja Pośredniczącą zobowiązuje się wskazać rodzaj uchybienia oraz wezwać Beneficjenta do jego usunięcia w terminie ………. dni od dnia otrzymania wezwania.
4.	Instytucja Pośredniczącą wstrzymuje przekazanie dofinansowania, o którym mowa w § 6 ust. 1 Umowy, w zakresie wydatków związanych z pracami budowlanymi realizowanymi na podstawie decyzji budowlanej do czasu potwierdzenia przez Instytucję Pośredniczącą zgodności uzyskanej przez Beneficjenta decyzji budowlanej z wymogami ustawy OOŚ.
5.	W przypadku niedoręczenia Instytucji Pośredniczącej dokumentów, o których mowa w ust. 1 lub nieusunięcia uchybień, o których mowa w ust. 3 Instytucja Pośrednicząca może odstąpić od Umowy w formie pisemnej pod rygorem nieważności odpowiednio w terminie  … dni od dnia:
a	 upływu terminu/-ów określonego/-ych w Harmonogramie uzyskiwania pozwoleń na budowę lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowych; lub 
b	bezskutecznego upływu terminu określonego w wezwaniu o którym mowa w ust. 3 nie później jednak niż do dnia 31.12.2023 r.

§ 5.
Wartość Projektu i źródła finansowania
1.	Planowany całkowity koszt realizacji Projektu wynosi ………………. PLN (słownie: ……………. PLN).
2.	Maksymalna kwota wydatków kwalifikowalnych wynosi ...................................... PLN (słownie: ......................................................... PLN).
3.	Wydatki wykraczające poza maksymalną kwotę wydatków kwalifikowalnych, określoną w ust. 2, w tym wydatki wynikające ze wzrostu kosztu całkowitego realizacji Projektu po zawarciu Umowy, są ponoszone przez Beneficjenta i są wydatkami niekwalifikowalnymi.
4.	Beneficjent jest zobowiązany do zapewnienia sfinansowania wszelkich wydatków niekwalifikowalnych niezbędnych dla realizacji Projektu w pełnym zakresie.

§ 6.
Wysokość dofinansowania
1.	Beneficjentowi udzielone zostanie dofinansowanie na realizację Projektu, obliczone przy uwzględnieniu stopy dofinansowania Projektu, w kwocie nie większej niż ........... PLN (słownie ..... PLN), w tym ....% tej kwoty tytułem dotacji celowej oraz .....% tej kwoty tytułem płatności. Kwota dofinansowania jest uzależniona od wartości wydatków kwalifikowalnych poniesionych w toku realizacji projektu i zatwierdzonych przez Instytucję Pośredniczącą zgodnie z obowiązującymi w systemie realizacji PO IiŚ dokumentami.
2.	W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, kwota wskazana w ust. 1 ulega pomniejszeniu, o kwotę wydatków poniesionych nieprawidłowo podlegającą zwrotowi (bez odsetek), określoną zgodnie z:
a)	§ 17 ust. 3 i 5; z chwilą dokonania zwrotu,
b)	§ 17 ust. 6; w chwili kiedy decyzja o zwrocie stanie się ostateczna. 
3.	W przypadku, o którym mowa w ust. 2 Instytucja Pośrednicząca dokona niezwłocznie ponownego obliczenia maksymalnej kwoty wydatków kwalifikowalnych, o której mowa w § 5 ust. 2. Strony oświadczają, że zmiana wysokości maksymalnej kwoty wydatków kwalifikowalnych dokonywana jest w tym przypadku w drodze jednostronnego oświadczenia woli Instytucji Pośredniczącej, które jest wiążące dla Beneficjenta. Instytucja Pośrednicząca poinformuje Beneficjenta w formie pisemnej o zmianie wysokości maksymalnej kwoty wydatków kwalifikowalnych wzywając go jednocześnie do odpowiedniej zmiany Harmonogramu Projektu. 
4.	Z zastrzeżeniem ust. 5, w celu uniknięcia podwójnego finansowania, bezzwrotne środki publiczne, które zostały przekazane Beneficjentowi, na przygotowanie lub realizację części lub całości zakresu rzeczowego Projektu, na podstawie innej umowy lub umów, zostają uwzględnione jako dofinansowanie Projektu i zostaną rozliczone we wnioskach o płatność tak jak zaliczka otrzymana na dofinansowanie Projektu.
5.	Beneficjent może otrzymać bezzwrotne środki publiczne na podstawie innej umowy lub umów na finansowanie wkładu własnego Beneficjenta w Projekt do wysokości............................... PLN (słownie …….. PLN). Środki te nie będą traktowane jako dofinansowanie, jeśli w umowie, na podstawie której zostały przekazane, jest wskazane, że dotyczą finansowania wkładu własnego Beneficjenta w Projekt.

§ 7.
Kwalifikowalność wydatków
1.	Warunkiem uznania wydatków za kwalifikowalne jest poniesienie ich przez Beneficjenta lub inny podmiot upoważniony do ponoszenia wydatków kwalifikowalnych, wskazany w Załączniku pn. Opis Projektu (a jeśli podmiot ten nie jest upoważniony do ponoszenia wydatków w przyszłości także podmiot wskazany we wniosku o dofinansowanie) i zaakceptowany przez Instytucję Pośredniczącą, w związku z realizacją Projektu, zgodnie z postanowieniami niniejszej Umowy oraz Wytycznymi w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014 – 2020 oraz SzOOP POIiŚ 2014-2020. Dokonując oceny kwalifikowalności wydatków ponoszonych przez podmiot upoważniony do ponoszenia wydatków kwalifikowalnych, warunki kwalifikowalności wydatków skierowane do Beneficjenta stosuje się odpowiednio także do podmiotu upoważnionego do ponoszenia wydatków kwalifikowalnych.
1a.	Na etapie oceny spełnienia kryteriów wyboru projektów przed wyborem Projektu do dofinansowania sprawdzeniu podlegała jedynie potencjalna kwalifikowalność wydatków w nim ujętych. Wybór Projektu i udzielenie Beneficjentowi dofinansowania na jego realizację nie oznacza, że wszystkie wydatki poniesione w związku z realizacją Projektu, które zostały przewidziane we wniosku o dofinansowanie, będą uznane za wydatki kwalifikowalne. Wydatek nie spełniający warunków kwalifikowalności w dacie jego poniesienia, stanowi wydatek niekwalifikowalny, pomimo braku zakwestionowania kwalifikowalności wydatku przez właściwą instytucję na etapie oceny spełnienia kryteriów wyboru projektów przed wyborem Projektu do dofinansowania.
1b.	W terminie o którym mowa w art. 23 ust. 3 ustawy, kwalifikowalność wydatku rozliczonego w ramach Projektu, może być przedmiotem ponownej weryfikacji przez Instytucję Pośredniczącą i inne upoważnione podmioty. Brak uprzedniego zakwestionowania kwalifikowalności wydatku przez Instytucję Pośredniczącą i inne upoważnione podmioty, nie stanowi okoliczności niweczącej możliwość uznania za niekwalifikowalny wydatku przy ponownej weryfikacji ani podstawy kwestionowania wyniku tej oceny przez Beneficjenta.
2.	Okres kwalifikowania wydatków rozpoczyna się w dniu .................. i kończy się w dniu …………………… 
3.	Beneficjent zobowiązany jest zakończyć realizację zakresu rzeczowego Projektu, wynikającego z wniosku o dofinansowanie i Umowy oraz rozpocząć fazę operacyjną Projektu w okresie kwalifikowania wydatków, o którym mowa w ust. 2 oraz przedłożyć wniosek o płatność końcową w terminie do 30 dni po upływie tego okresu.
4.	Wydatki poniesione poza okresem kwalifikowania wydatków nie będą uznane za kwalifikowalne.
5.	Podatek od towarów i usług (VAT) może być uznany za wydatek kwalifikowalny, po spełnieniu warunków określonych w Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020, wyłącznie w odniesieniu do projektów realizowanych przez państwowe jednostki budżetowe, kościoły i związki wyznaniowe oraz szkoły artystyczne prowadzone przez jednostki samorządu terytorialnego i jednostki samorządu terytorialnego działające na rzecz szkół artystycznych, pod warunkiem, że Beneficjent ani żaden inny podmiot zaangażowany w realizację Projektu (w szczególności partner lub podmiot upoważniony do ponoszenia wydatków kwalifikowalnych) nie prowadzi działalności opodatkowanej VAT w obszarze, którego dotyczy Projekt.
W pozostałych projektach VAT jest niekwalifikowalny. 
W przypadku, gdy VAT w Projekcie podlega odliczeniu częściowemu według proporcji ustalonej zgodnie z właściwymi przepisami, VAT [w całości stanowi wydatek niekwalifikowalny/ stanowi wydatek niekwalifikowalny w części która może być odliczona].
6.	Jeżeli, zgodnie z ust. 5, VAT może stanowić wydatek kwalifikowalny w Projekcie, po spełnieniu warunków określonych w Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020, to:
a)	w przypadku, gdy na dzień zawierania Umowy VAT spełnia warunki kwalifikowalności i jest deklarowany jako wydatek kwalifikowalny w Projekcie, przy zawieraniu Umowy Beneficjent potwierdza ten fakt składając oświadczenie stanowiące załącznik nr 10 do Umowy,
b)	w przypadku, gdy na dzień zawierania Umowy VAT nie spełnia warunków kwalifikowalności lub nie jest deklarowany jako wydatek kwalifikowalny w Projekcie, po spełnieniu warunków kwalifikowalności, Beneficjent jest zobowiązany złożyć oświadczenie stanowiące załącznik nr 10 do Umowy nie później niż do czasu złożenia do Instytucji Pośredniczącej pierwszego wniosku o płatność zawierającego VAT deklarowany jako wydatek kwalifikowalny,
c)	w przypadku, gdy VAT jest rozliczany jako wydatek kwalifikowalny w Projekcie, Beneficjent wraz z przedkładanym wnioskiem o płatność końcową jest zobowiązany złożyć oświadczenie stanowiące załącznik nr 10a do Umowy. 
Jeżeli w Projekcie wskazano inny podmiot/inne podmioty do ponoszenia wydatków kwalifikowalnych niż Beneficjent, oświadczenia należy złożyć w odniesieniu do każdego podmiotu.
7.	Z zastrzeżeniem ust. 8 i 9, ujemne różnice kursowe nie są kwalifikowalne. Dodatnie różnice kursowe nie są traktowane jako przychód w Projekcie i nie mają wpływu na kwoty wydatków kwalifikowalnych wykazywane we wnioskach o płatność Beneficjenta.
8.	W przypadku faktur wyrażonych w walucie innej niż PLN, jako wydatek kwalifikowalny należy uznać faktyczny rozchód środków pieniężnych odzwierciedlony w księgach rachunkowych Beneficjenta, zgodnie z przepisami krajowymi w zakresie rachunkowości oraz przepisami w zakresie VAT.
9.	W przypadku rozliczania, jako kwalifikowalne wydatków finansowanych z zaliczek wypłacanych pracownikom Beneficjenta w celu odbycia delegacji zagranicznej, za kwalifikowalną może być uznana kwota faktycznie wykorzystanej zaliczki, po kursie z dnia wypłaty zaliczki.
10.	Wszelkie zmiany w zakresie podmiotów, które mogą ponosić wydatki kwalifikowalne, wymagają zmiany Umowy. Instytucja Pośrednicząca nie wyrazi zgody na ww. zmianę w szczególności w przypadku, gdy proponowane zasady realizacji części lub całości Projektu nie będą gwarantowały prawidłowego wykonania obowiązków wynikających z Umowy.
11.	W zakresie realizacji obowiązków wynikających z Umowy, Beneficjent ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania podmiotu upoważnionego do ponoszenia wydatków kwalifikowalnych jak za działania lub zaniechania własne.
12.	Warunkiem koniecznym uznania wydatków poniesionych na przygotowanie Projektu za kwalifikowalne jest ich szczegółowe opisanie oraz uzasadnienie we wniosku o dofinansowanie oraz uwzględnienie w załączniku nr 7 Opis Projektu. W przypadku braku opisania tych wydatków we wniosku o dofinansowanie możliwe jest ich uwzględnienie w Opisie Projektu, pod warunkiem zgodności z § 4 ust. 5-6, 11-12 a jeśli uwzględnienie tych wydatków w Opisie Projektu powodowałby konieczność zmiany innego załącznika do Umowy, także z uwzględnieniem postanowień właściwych dla jego zmiany.
13.	Szczegółowe warunki kwalifikowalności kosztów pośrednich, nadzoru nad robotami budowlanymi oraz wkładu niepieniężnego określone zostały w załączniku nr 13 do Umowy.
14	W przypadku ustanowienia podmiotu upoważnionego do ponoszenia wydatków kwalifikowalnych Beneficjent zobowiązany jest do przedłożenia Instytucji Pośredniczącej porozumienia/umowy zawartego/zawartej między Beneficjentem a podmiotem upoważnionym do ponoszenia wydatków kwalifikowalnych, określającego/określającej sposób realizacji Projektu (m.in. podział obowiązków, finansowanie) w terminie … od dnia zawarcia Umowy. Beneficjent zobowiązany jest każdorazowo do przedłożenia Instytucji Pośredniczącej zmiany porozumienia/umowy w terminie … dni od dnia dokonania zmiany. W przypadku nieprzedłożenia porozumienia/umowy lub jego/jej zmiany w powyżej zakreślonych terminach, Instytucja Pośrednicząca może wstrzymać przekazanie dofinansowania w całości lub w części. Do czasu przedłożenia pierwszej wersji porozumienia/umowy, wydatki poniesione przez wskazany w Umowie podmiot upoważniony do ponoszenia wydatków kwalifikowalnych nie będą mogły być uznane za wydatki kwalifikowalne. 
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              
§ 8.
Forma i warunki przekazania dofinansowania 
1.	Beneficjentowi udzielone zostanie dofinansowanie, o którym mowa w § 6, w formie:
1)	zaliczki, przy czym jednorazowa transza zaliczki nie może przekroczyć ......... PLN (słownie: …............ PLN) i
2)	refundacji.
2.	Dofinansowanie w formie zaliczki, o której mowa w ust. 1 pkt 1, będzie przekazywane na wskazane przez Beneficjenta wyodrębniony/-e rachunek bankowy/ rachunki bankowe [Pierwsza transza zaliczki zostanie przekazana po złożeniu przez Beneficjenta/ zatwierdzeniu przez Instytucję Pośredniczącą wniosku o płatność]. Każda kolejna transza zostanie przekazana pod warunkiem przedstawienia/ zatwierdzenia we wniosku o płatność co najmniej 70 % łącznej kwoty przekazanych wcześniej transz zaliczki. Kwotę oblicza się uwzględniając również zwrot niewykorzystanej kwoty zaliczki.
3.	Beneficjent ma obowiązek rozliczenia każdej transzy przekazanego mu dofinansowania w formie zaliczki w terminie …………dni od dnia otrzymania każdej z jej transz, w kwocie odpowiadającej kwocie przekazanej transzy zaliczki przy uwzględnieniu stopy dofinansowania Projektu w momencie wypłaty transzy zaliczki. W przypadku braku rozliczenia w terminie lub na odpowiednią kwotę Beneficjent zobowiązany jest do zapłaty odsetek, na zasadach określonych w art. 189 ust 3 ustawy o finansach publicznych. Wniosek o płatność rozliczający przekazaną transzę zaliczki powinien zostać złożony najpóźniej w ostatnim dniu, w którym upływa termin na jej rozliczenie, z uwzględnieniem postanowień Zaleceń w zakresie wzoru wniosku o płatność beneficjenta w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Beneficjent oświadcza, że zapoznał się z treścią Zaleceń, o których mowa w zdaniu poprzedzającym oraz zobowiązuje się do ich stosowania i przestrzegania.
4.	Zaliczkę rozliczają wydatki kwalifikowalne poniesione z rachunku bankowego Beneficjenta. 
5.	Nie jest właściwe dokonywanie przez Beneficjenta zapłaty na rzecz wykonawcy/dostawcy z rachunku bankowego Beneficjenta na potrzeby przekazywania zaliczki kwoty w części odpowiadającej kwocie wydatków niekwalifikowalnych. W takiej sytuacji, Beneficjent jest zobowiązany do zwrotu na rachunek bankowy Beneficjenta ustanowiony na potrzeby przekazywania zaliczki, kwoty będącej równowartością kwoty opłaconych wydatków niekwalifikowalnych. Wyjątkiem jest sytuacja, w której Beneficjent dokonana uprzedniego przelewu równowartości kwoty do zapłaty odpowiadającej części wydatku niekwalifikowalnego na rachunek bankowy Beneficjenta ustanowionego na potrzeby przekazywania zaliczki w celu dokonania jednego przelewu z tego rachunku na rzecz wykonawcy/dostawcy.
6.	Dofinansowanie w formie refundacji, o której mowa w ust. 1 pkt 2, będzie przekazywane na wskazany przez Beneficjenta rachunek bankowy po złożeniu i zatwierdzeniu wniosku o płatność, na zasadach i po spełnieniu warunków wynikających z poniższych postanowień, w możliwie najkrótszym terminie z zastrzeżeniem ust. 23 i 24. 
7.	Terminy, wysokość oraz formę przekazania dofinansowania, o którym mowa w ust. 1 określa Harmonogram Płatności.
8.	Beneficjent przekazuje Instytucji Pośredniczącej dwa razy w roku kalendarzowym według stanu na 31 marca oraz, 30 września Harmonogram Projektu lub potwierdzenie aktualności Harmonogramu Projektu na dzień 31 marca oraz 30 września, w terminie 7 dni od upływu powyższych terminów. W przypadku gdy zmiany w Harmonogramie Projektu dotyczą danych zawartych w Opisie Projektu, Beneficjent przekazuje również do Instytucji Pośredniczącej aktualizację Opisu Projektu.
9.	Beneficjent niezwłocznie przekazuje Instytucji Pośredniczącej zmianę Harmonogramu Projektu w następujących przypadkach:
1)	po decyzji Instytucji Pośredniczącej zmieniającej wartość lub okres realizacji Projektu,
2)	po zawarciu z wykonawcą umowy dla zadania objętego Projektem, 
3)	po zmianie umowy, o której mowa w ust. 9 pkt 2, w zakresie rzeczowym lub finansowym.
W pozostałych przypadkach, nie wymienionych w pkt 1-3, przekazanie zmiany Harmonogramu Projektu jest uzależnione od uzyskania uprzedniej zgody Instytucji Pośredniczącej.
10.	Beneficjent jest zobowiązany do dołożenia należytej staranności, aby wszelkie dane finansowe przekazywane Instytucji Pośredniczącej były zgodne z rzeczywistym zapotrzebowaniem na dofinansowanie a w przypadku wnioskowania o wypłatę zaliczki, aby jej wysokość nie opiewała na kwotę wyższą niż jest to niezbędne dla prawidłowej realizacji Projektu. 
11.	Przekazanie dofinansowania następuje pod warunkiem dostępności środków.
12.	Płatnik i Instytucja Pośrednicząca nie ponoszą odpowiedzialności za szkodę wynikającą z opóźnienia w przekazaniu, wstrzymania przekazania dofinansowania lub niedokonania przekazania dofinansowania, będącą rezultatem w szczególności:
1)	braku dostępności środków do przekazania;
2)	niewykonania lub nienależytego wykonania przez Beneficjenta obowiązków wynikających z Umowy.
3)	wystąpienia podejrzenia nadużycia finansowego lub wystąpienia nadużycia finansowego w Projekcie.
13.	Beneficjent jest zobowiązany do składania wniosków o płatność za pośrednictwem SL2014 z zastrzeżeniem § 19 ust. 12. 
14.	Z zastrzeżeniem ust. 23 i 24, warunkiem przekazania Beneficjentowi refundacji jest zatwierdzenie przez Instytucję Pośredniczącą poniesionych przez Beneficjenta wydatków kwalifikowalnych. W tym celu, z zastrzeżeniem § 9 ust. 3, Beneficjent jest zobowiązany do składania wniosku o płatność w terminach i na warunkach określonych w Zaleceniach w zakresie wzoru wniosku o płatność beneficjenta w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 oraz złożenia wniosku o płatność końcową w terminie, o którym mowa w § 7 ust. 3.
15.	Beneficjent we wniosku o płatność końcową może przedstawić wydatki w celu refundacji ostatniej części lub całości wydatków kwalifikowalnych poniesionych w ramach realizacji Projektu. Beneficjent nie może przedstawić we wniosku o płatność końcową wydatków rozliczających zaliczkę.
16.	Odsetki narosłe od kwoty dofinansowania przekazanego na rachunek bankowy Beneficjenta dla potrzeb przekazywania zaliczki podlegają zaliczeniu na poczet kolejnej wypłaty lub są zwracane zgodnie z Zaleceniami w zakresie wzoru wniosku o płatność beneficjenta w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. 
17.	Instytucja Pośrednicząca weryfikuje wniosek o płatność oraz załączone do niego dokumenty w terminie 60 dni od dnia ich otrzymania. W razie złożenia wniosku lub załączników do wniosku zawierających błędy lub niekompletnych Beneficjent jest zobowiązany, na wezwanie Instytucji Pośredniczącej, do złożenia poprawionych dokumentów lub uzupełnienia wskazanych braków w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. W takim przypadku termin do weryfikacji wniosku oraz załączonych do niego dokumentów biegnie na nowo, licząc od dnia złożenia poprawionych lub uzupełnionych dokumentów. Całkowity czas weryfikacji kompletnego (ostatecznego) i prawidłowego wniosku o płatność wraz z załączonymi do niego dokumentami oraz przekazania na jego podstawie dofinansowania nie może przekroczyć 90 dni od dnia ich otrzymania. 
18.	Zatwierdzenie wniosku o płatność końcową następuje pod warunkiem zrealizowania pełnego zakresu rzeczowego Projektu, przeprowadzenia przez Instytucję Pośredniczącą kontroli na zakończenie realizacji Projektu, której wyniki potwierdzą zrealizowanie Projektu zgodnie z postanowieniami Umowy i decyzji o dofinansowaniu oraz po rozliczeniu w całości kwoty przekazanej zaliczki.
19.	Beneficjent zobowiązany jest do zwrotu niewydatkowanej części dotacji celowej udzielonej w formie zaliczki nie później niż do dnia złożenia wniosku o płatność końcową na rachunek bankowy wskazany przez Instytucję Pośredniczącą. Dotacja celowa udzielona w formie zaliczki jest rozliczana przez Beneficjenta w terminie i na warunkach określonych w tym paragrafie.
20.	usunięty
21.	Instytucja Pośrednicząca dokonuje oceny kwalifikowalności wydatków. Wydatki poniesione niezgodnie z postanowieniami Umowy lub Wytycznymi w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014 – 2020 oraz SzOOP POIiŚ 2014-2020 są niekwalifikowalne. W uzasadnionych przypadkach, gdy w ocenie Instytucji Pośredniczącej uznanie wydatku w całości za niekwalifikowalny jest nieproporcjonalne do wagi naruszenia, Instytucja Pośrednicząca może uznać wydatek za częściowo kwalifikowalny. Instytucja Pośrednicząca ma prawo oceny jaką wagę ma naruszenie warunków kwalifikowalności wydatków i ustala na tej podstawie wysokość kwoty, która powinna być uznana za niekwalifikowalną. Oświadczenie o uznaniu wydatku za niekwalifikowalny w całości lub w części wraz z uzasadnieniem w formie pisemnej Instytucja Pośrednicząca przekaże Beneficjentowi. Stanowisko Instytucji Pośredniczącej w powyższym zakresie będzie wiążące dla Beneficjenta. 
22.	Stosowanie stawek procentowych korekt finansowych o niższej niż maksymalna dla danej nieprawidłowości wysokości nie jest możliwe w stosunku do podmiotów, które mimo otrzymania wyniku kontroli lub audytu dotyczącego projektów realizowanych przez te podmioty w ramach jednego programu operacyjnego, stwierdzających wystąpienie nieprawidłowości, powtórnie popełniają taką samą nieprawidłowość w postępowaniach wszczętych po dacie otrzymania wyniku kontroli lub audytu.
23.	Instytucja Pośrednicząca może wstrzymać przekazanie dofinansowania w przypadku realizowania Projektu niezgodnie z Umową, a także w przypadku zaistnienia opóźnień lub braku postępów w realizacji Projektu w stosunku do Harmonogramu Projektu.
24.	W przypadku zaistnienia podejrzenia naruszenia prawa lub postanowień Umowy (w tym w przypadku podejrzenia nadużycia finansowego) w związku z m.in. przygotowaniem, wyborem lub realizacją Projektu przez którykolwiek z podmiotów biorących udział w przygotowaniu, wyborze lub realizacji Projektu, Instytucja Pośrednicząca może wstrzymać zatwierdzenie i rozliczenie wydatków kwalifikowalnych lub przekazanie dofinansowania, w tym przekazanie lub rozliczenie zaliczki, do czasu wyjaśnienia, czy naruszenie ma wpływ na wysokość lub prawidłowość wydatków kwalifikowalnych w ramach Projektu lub prawidłowość przygotowania, wyboru lub realizacji Projektu. W szczególności wstrzymanie zatwierdzenia i rozliczenia wydatków kwalifikowalnych lub przekazania dofinansowania może mieć miejsce do czasu ostatecznego zakończenia postępowań prowadzonych przez odpowiednie organy ścigania lub inne uprawnione organy (np. Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych lub Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów) w zakresie przedmiotowego podejrzenia naruszenia, jak również do czasu prawomocnego zakończenia postępowań sądowych. W uzasadnionych przypadkach Instytucja Pośrednicząca może uznać wydatki odnoszące się do tej części Projektu, której dotyczy podejrzenie naruszenia prawa lub postanowień Umowy za niekwalifikowalne. W takiej sytuacji postanowienie ust. 25 stosuje się odpowiednio. Instytucja Pośrednicząca jest uprawniona do pomniejszenia kwoty dofinansowania Projektu, o której mowa w § 6 ust. 1 o kwotę wydatków, które zostały uznane za niekwalifikowalne oraz może wystąpić o zwrot środków zgodnie z § 17 Umowy.
25.	W przypadku popełnienia nadużycia finansowego przy przygotowaniu, wyborze lub realizacji Projektu przez którykolwiek z podmiotów biorących udział w przygotowaniu, wyborze lub realizacji Projektu Instytucja Pośrednicząca uznaje wydatki za niekwalifikowalne w całości lub części. W uzasadnionych przypadkach, gdy w ocenie Instytucji Pośredniczącej uznanie wydatku w całości za niekwalifikowalny jest nieproporcjonalne do wagi naruszenia, Instytucja Pośrednicząca może uznać wydatek za częściowo kwalifikowalny po dokonaniu oceny jaką wagę ma naruszenie prawa. Oświadczenie o uznaniu wydatku za niekwalifikowalny w całości lub w części wraz z uzasadnieniem w formie pisemnej Instytucja Pośrednicząca przekaże Beneficjentowi. Stanowisko Instytucji Pośredniczącej w powyższym zakresie będzie wiążące dla Beneficjenta.
26.	W przypadku, gdy kalkulacji dofinansowania nie dokonano na podstawie rozporządzenia nr 651/2014 i realizowany przez Beneficjenta Projekt generuje dochody, pochodzące ze źródeł nieuwzględnionych przy sporządzaniu analizy finansowej na potrzeby ustalenia poziomu dofinansowania Projektu, pomniejszenie należnego dofinansowania następuje na warunkach określonych w Wytycznych w zakresie zagadnień związanych z przygotowaniem projektów inwestycyjnych, w tym projektów generujących dochód i projektów hybrydowych na lata 2014-2020.
27.	W przypadku, gdy kalkulacji dofinansowania nie dokonano na podstawie rozporządzenia nr 651/2014 i Projekt realizowany przez Beneficjenta, w okresie trzech lat od zakończenia okresu realizacji Projektu lub do terminu na złożenie dokumentów dotyczących zamknięcia PO IiŚ, w zależności od tego, który termin nastąpił wcześniej, wygenerował dochód którego nie można obiektywnie określić z wyprzedzeniem, w rozumieniu art. 61 ust. 1 rozporządzenia nr 1303/2013, Beneficjent zobowiązany jest zwrócić część dochodu proporcjonalnie do kwoty dofinansowania na warunkach określonych w Wytycznych w zakresie zagadnień związanych z przygotowaniem projektów inwestycyjnych, w tym projektów generujących dochód i projektów hybrydowych na lata 2014-2020.
28.	W przypadku, gdy kalkulacji dofinansowania nie dokonano na podstawie rozporządzenia nr 651/2014 i w okresie realizacji Projektu wystąpią dochody, które nie zostały wzięte pod uwagę w czasie zatwierdzania Projektu, pomniejszenie należnego dofinansowania następuje na warunkach określonych w art. 65 ust. 8 rozporządzenia nr 1303/2013.
29.	W przypadku zadeklarowania we wniosku o płatność zaliczki przekazanej przez Beneficjenta wykonawcy, Beneficjent jest zobowiązany do przedstawienia Instytucji Pośredniczącej, dokumentów rozliczających udzieloną wykonawcy zaliczkę, wskazujących na wykonanie prac/usług/dostaw nią objętych, w terminie ….. Niewykazanie przez Beneficjenta wykonania prac/usług/dostaw objętych zadeklarowaną zaliczką oznacza, że wydatek w postaci zaliczki wypłaconej na rzecz wykonawcy nie może być uznany za wydatek kwalifikowalny. 
30.	W sytuacji wystąpienia trwałej niemożliwości wykonania prac/usług/dostaw objętych zadeklarowaną zaliczką przekazaną przez Beneficjenta wykonawcy albo braku możliwości ich wykonania w terminie umożliwiającym rozliczenie Projektu (w szczególności w przypadku braku możliwości realizacji przez wykonawcę zleconych prac/usług/dostaw w wymaganym zakresie), Beneficjent jest zobowiązany do niezwłocznego zwrotu uzyskanego z tego tytułu dofinansowania bez wezwania. Konieczność zwrotu dofinansowania w zakresie zaliczki wypłaconej wykonawcy, który nie jest w stanie wywiązać się ze zlecenia w okresie realizacji projektu dotyczy nierozliczonej części tej zaliczki. W przypadku braku niezwłocznego zwrotu środków przez Beneficjenta postanowienia § 17 stosuje się odpowiednio.
31.	Instytucja Pośrednicząca nie ponosi odpowiedzialności za szkodę wynikającą ze wstrzymania zatwierdzenia i rozliczenia wydatków kwalifikowalnych lub uznania wydatków za niekwalifikowalne w trybach, o których mowa w ust. 21, 24 i 25 niniejszego paragrafu.

§ 9.
Monitorowanie i sprawozdawczość
1.	Beneficjent zobowiązuje się przedstawiać Instytucji Pośredniczącej wniosek o płatność w części dotyczącej stanu realizacji Projektu.
2.	Wzory dokumentu, o którym mowa w ust. 1 oraz terminy przekazania do Instytucji Pośredniczącej zostały określone w Zaleceniach w zakresie wzoru wniosku o płatność beneficjenta w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 oraz w Wytycznych w zakresie gromadzenia i przekazywania danych w postaci elektronicznej na lata 2014-2020.
3.	W przypadku, gdy Beneficjent nie poniósł w danym okresie sprawozdawczym wydatków kwalifikowalnych, składa wniosek o płatność, w terminach wynikających z § 8 ust. 14, wypełniając go jedynie w części dotyczącej stanu realizacji Projektu.
4.	Instytucja Pośrednicząca monitoruje realizację Projektu, a w szczególności osiąganie wskaźników Projektu określonych w załączniku nr 11 do  Umowy.
5.	Beneficjent jest zobowiązany do przedstawiania na żądanie Instytucji Pośredniczącej dokumentów służących monitorowaniu postępów realizacji Projektu innych niż określone w ust. 1. Terminy przedstawiania, zakres i wzory tych dokumentów określa Instytucja Pośrednicząca.
6.	Beneficjent jest zobowiązany do stosowania w załączniku nr 11 do Umowy wskaźników określonych w Katalogu wskaźników obowiązkowych do monitorowania postępu rzeczowego projektów, zwanego dalej „katalogiem”. Beneficjent we wnioskach o płatność jest zobowiązany stosować wskaźniki z załącznika nr 11 do Umowy. Katalog może ulec zmianie po zawarciu Umowy. Modyfikacja katalogu skutkuje obowiązkiem zmiany załącznika nr 11 do Umowy i aneksowaniem Umowy.
7.	Beneficjent jest zobowiązany, tam gdzie to możliwe, do przedstawiania wskaźników w podziale według płci, o ile dotyczą realizowanego Projektu.
8.	Beneficjent niezwłocznie informuje Instytucję Pośredniczącą o wystąpieniu wszelkich zagrożeń w realizacji Projektu oraz nieprawidłowościach.

§ 10.
Ewaluacja
W okresie realizacji Projektu oraz po jego zakończeniu w okresie 5 lat od zamknięcia PO IiŚ, Beneficjent jest zobowiązany do współpracy z podmiotami upoważnionymi przez IZ, Instytucję Pośredniczącą lub Komisję Europejską do przeprowadzania ewaluacji Projektu. W szczególności Beneficjent jest zobowiązany do:
1)	przekazywania tym podmiotom wszelkich informacji dotyczących Projektu we wskazanym zakresie, 
2)	uczestnictwa w wywiadach lub ankietach oraz badaniach ewaluacyjnych przeprowadzanych innymi metodami badawczymi.

§ 11.
Rzeczowe rozliczenie realizacji Projektu
1.	Beneficjent jest zobowiązany przekazać do Instytucji Pośredniczącej wraz z wnioskiem o płatność końcową, wszelkie dokumenty potwierdzające wykonanie rzeczowe Projektu.
2.	Osiągnięte wartości wskaźników produktu powinny zostać wykazane przez Beneficjenta najpóźniej we wniosku o płatność końcową. Informację na temat wartości wskaźników rezultatu bezpośredniego Beneficjent jest zobowiązany przekazać w terminie do 14 dni od momentu osiągnięcia wartości docelowej wskaźnika rezultatu bezpośredniego (w przypadku gdy na etapie sporządzania wniosku o płatność końcową wartość docelowa nie została lub została osiągnięta częściowo). Osiągnięcie wartości docelowej wskaźników rezultatu bezpośredniego powinno nastąpić, co do zasady, nie później niż w terminie 12 miesięcy od zakończenia okresu realizacji Projektu. Na uzasadniony wniosek Beneficjenta termin ten za zgodą Instytucji Pośredniczącej może ulec wydłużeniu. Wniosek o wydłużenie terminu i stanowisko Instytucji Pośredniczącej są sporządzane w formie pisemnej.
3.	Weryfikacja wykonania przez Projekt wskaźników postępu rzeczowego odbywa się zgodnie z zasadą proporcjonalności, co oznacza uprawnienie Instytucji Pośredniczącej do pomniejszenia dofinansowania Projektu proporcjonalnie do stopnia niewykonania wskaźnika w przypadku braku wykonania, niepełnego wykonania lub nieterminowego wykonania wskaźnika. 
4.	Weryfikacji, o której mowa w ust. 3 dokonuje Instytucja Pośrednicząca.
5.	Zasadą proporcjonalności objęte są wskaźniki produktu (z wyłączeniem wskaźników produktu informacyjnych) oraz wskaźniki rezultatu bezpośredniego istotne dla realizacji celów interwencji. Poziom wykonania w projekcie wskaźników informacyjnych nie stanowi przedmiotu rozliczenia z Beneficjentem.
6.	Kategoryzacja wskaźników zawartych w zatwierdzonym wniosku o dofinansowanie w określone w ust. 5 grupy wskaźników odzwierciedlona jest w postanowieniach załącznika nr 11 do Umowy.
7.	Zastosowanie zasady proporcjonalności dla wskaźników rezultatu bezpośredniego istotnych dla realizacji celów interwencji odbywać się będzie każdorazowo z uwzględnieniem wpływu na osiągniętą przez Beneficjenta wartość docelową czynników zewnętrznych niepowiązanych bezpośrednio z wydatkami ponoszonymi w Projekcie. 
8.	Instytucja Pośrednicząca jest uprawniona nie uwzględnić wpływu czynników zewnętrznych, o których mowa w ust. 7, jeżeli brak bądź niepełne wykonanie wskaźnika Projektu skutkuje brakiem, bądź zagrożeniem realizacji wskaźnika programowego lub wskaźnika na poziomie Działania SzOOP POIiŚ 2014-2020. Zakres wskaźników programowych i wskaźników zamieszczonych w SzOOP POIiŚ 2014-2020 może ulegać przyszłym zmianom.
9.	Na uzasadniony wniosek Beneficjenta Instytucja Pośrednicząca jest uprawniona odstąpić od zastosowania zasady proporcjonalności, o której mowa w ust. 3.
10.	W przypadkach braku bądź niepełnego wykonania wskaźnika, którego zaplanowana wartość docelowa była brana pod uwagę przy ocenie wniosku o dofinansowanie, Instytucja Pośrednicząca weryfikuje, z zastosowaniem postanowień § 4 ust. 12 i 13 Umowy, czy pomimo niewykonania wskaźnika Projekt nadal spełnia kryteria rekomendujące do dofinansowania.

§ 12.
Procedura udzielania zamówień w ramach wydatków kwalifikowalnych
1.	Beneficjent jest zobowiązany do udzielania zamówień w ramach wydatków kwalifikowalnych z uwzględnieniem postanowień Umowy, przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w tym w szczególności przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1843), zwanej dalej „ustawą Pzp”, w przypadku, gdy wymóg jej stosowania wynika z ustawy Pzp.
2.	W przypadkach i na warunkach określonych w Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014–2020, Beneficjent jest zobowiązany do udzielania zamówień w ramach wydatków kwalifikowalnych z uwzględnieniem zasady konkurencyjności oraz wymogu dokumentowania rozeznania rynku,
3.	W odniesieniu do umów finansowanych w ramach Projektu z innych źródeł niż EFRR lub FS, co do których instytucje przyznające te środki wymagają stosowania odrębnych procedur przetargowych, postanowienia ust. 1 i 2 nie wyłączają możliwości przeprowadzenia procedury udzielania zamówień w ramach wydatków kwalifikowalnych z uwzględnieniem wymogów stawianych przez te instytucje, o ile nie są one sprzeczne z polskim prawem.
4.	Podstawową sankcją za naruszenie procedur udzielania zamówień, o których mowa w ust. 1 - 3, jest niekwalifikowalność wydatków. Warunki obniżania wartości korekt finansowych i wydatków poniesionych nieprawidłowo oraz stawki procentowe stosowane w procesie obniżania wartości korekt finansowych i wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień określają odrębne przepisy. 
5.	Warunki obniżania wartości korekt finansowych i wydatków poniesionych nieprawidłowo oraz stawki procentowe stosowane w procesie obniżania wartości korekt finansowych i wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień, określone w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 13 ustawy, mają zastosowanie do naruszeń procedur udzielania zamówień, które wystąpiły lub zostały wykryte zarówno po, jak i przed wejściem w życie tych przepisów. Zmiany warunków i stawek określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 13 ustawy obowiązują od daty wynikającej z właściwych przepisów wprowadzających te zmiany.
6.	Beneficjent zapewnia, że w ramach Projektu zamówienia o charakterze zamówień sektorowych o wartości równej lub wyższej niż próg określony w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 ustawy Pzp udzielane przez:
a)	podmioty, będące wykonawcami, o których mowa w pkt 1 – 4 art. 136 ust. 1 ustawy Pzp,
b)	podmiot powiązany, o którym mowa w art. 136 ust. 2 pkt 2 ustawy Pzp,
c)	podmiot utworzony przez zamawiających w celu wspólnego wykonywania działalności, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy Pzp
– jeżeli podmioty te udzielają takich zamówień w celu realizacji zamówień sektorowych, które zostały im udzielone w oparciu o wyłączenia wynikające z art. 136 ustawy Pzp, będą udzielane z analogicznym zastosowaniem procedur dotyczących udzielania zamówień sektorowych, w szczególności zgodnie z art. 133 i 134 ustawy Pzp, a w zakresie obowiązku upubliczniania zapytania ofertowego przy zachowaniu wymogów właściwych dla zasady konkurencyjności, określonej w Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020. Niedopełnienie tego wymogu oznacza niekwalifikowalność wydatków. 

§ 12a.
Kwalifikowalność wydatków wynikających z udzielania zamówień w trybach niekonkurencyjnych, poniesionych na realizację robót zamiennych albo wynikających ze zwiększenia wartości zamówień podstawowych
1.	W niniejszym paragrafie określono wymagania, których spełnienie jest warunkiem niezbędnym dla możliwości uznania za kwalifikowalne wydatków:
a)	wynikających z udzielania zamówień w trybach niekonkurencyjnych (tj. takich, w których wszczęcie postępowania o udzielenie zamówienia, o wartości przekraczającej próg ustalony dla stosowania zasady konkurencyjności, nastąpiło bez publikacji ogłoszenia o zamówieniu (w przypadku stosowania ustawy Pzp) lub zapytania ofertowego (w przypadku stosowania zasady konkurencyjności);
b)	poniesionych na realizację robót zamiennych (tj. robót, które były przewidziane w zamówieniu, ale w trakcie jego realizacji uzgodniono ich wykonanie w inny sposób);
c)	wynikających ze zwiększenia wartości zamówień podstawowych.
2.	Strony ustalają, że uzyskanie pozytywnej oceny Instytucji Pośredniczącej jest warunkiem niezbędnym dla możliwości kwalifikowania wydatków wynikających z udzielenia zamówień w trybach niekonkurencyjnych, poniesionych na realizację robót zamiennych prowadzących do zwiększenia wynagrodzenia wykonawcy lub wynikających ze zwiększenia wartości zamówień podstawowych.
3.	Ocena, o której mowa w ust. 2 dokonywana jest w ramach kontroli wniosku o płatność lub w inny sposób przewidziany w systemie realizacji POIiŚ. Ocena wydatków poniesionych na realizację robót zamiennych nieprowadzących do zwiększenia wynagrodzenia wykonawcy dokonywana jest na próbie w sposób przewidziany w systemie realizacji POIiŚ.
4.	Wydatki, o których mowa w ust. 1 będą stanowiły wydatki niekwalifikowalne w przypadku naruszenia prawa krajowego lub unijnego w dziedzinie zamówień publicznych, naruszenia warunków kwalifikowalności wydatków (w tym określonych w niniejszym paragrafie Umowy lub w Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020) lub jeżeli zmiana wynika z rażącej niestaranności Beneficjenta na etapie opisywania przedmiotu zamówienia, tj. takiej niestaranności, która polega na przekroczeniu podstawowych zasad staranności w odniesieniu do okoliczności konkretnego przypadku.
5.	Warunkiem kwalifikowalności wydatków określonych w ust. 1 jest złożenie przez Beneficjenta pisemnego uzasadnienia faktycznego i prawnego dla podjętych czynności, a na żądanie instytucji dokonującej oceny, uzupełnienia treści ww. uzasadnienia. 
6.	usunięty.
7.	usunięty.
8.	Dodatkowym warunkiem uznania za kwalifikowalne wydatków związanych ze zmianą parametrów funkcjonalno-użytkowych (dalej PFU) w umowach opisywanych za pomocą PFU, poniesionych przez Beneficjenta, jest spełnienie łącznie następujących warunków:
a)	możliwość dokonania takich zmian została przewidziana w umowie lub PFU, w przypadku gdy przepis prawa lub warunek kwalifikowalności wydatków wymaga określenia warunków zmiany w ogłoszeniu o zamówieniu, zapytaniu ofertowym, SIWZ lub w umowie,
b)	usunięty
c)	zmiany są zgodne z charakterem zamówienia oraz zapewniają funkcjonalność przewidzianą przez Beneficjenta,
d)	przyczyną dokonywania zmian w stosunku do założeń PFU nie jest brak staranności Beneficjenta na etapie opisywania przedmiotu zamówienia.
9.	W przypadku umów, w których określono wynagrodzenie ryczałtowe oraz w SIWZ lub ogłoszeniu o zamówieniu albo w zapytaniu ofertowym przewidziano elementy rozliczane kosztorysowo, postanowienia określone w ust. 8 znajdą zastosowanie do części umowy rozliczanej ryczałtowo.
10.	Obowiązkowej ocenie przewidzianej w ust. 2 nie podlegają wydatki dotyczące zwiększenia wartości zamówienia podstawowego: 
a)	usunięty
b)	wynikające z zastosowania mechanizmu kosztorysowego wynagrodzenia wykonawcy i ostatecznego obliczenia go na podstawie obmiaru faktycznie wykonanych robót, rozumianego jako rozliczenie obmiarowe,
c)	na roboty budowlane w umowach przewidujących wynagrodzenie kosztorysowe wynikające z likwidacji rozbieżności między projektem budowlanym a przedmiarem robót (kosztorysem), jeśli sposób wyceny nowych pozycji kosztorysu tworzonych na potrzeby wyceny robót uwzględnionych w projekcie został przewidziany w SIWZ lub zapytaniu ofertowym, 
d)	będącego skutkiem zmiany umowy w zakresie zmiany obowiązujących przepisów prawa unijnego lub krajowego, pod warunkiem zgodności z regułami dotyczącymi zmian umów określonych w przepisach ustawy Pzp lub Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020,
e)	dokonanego na mocy orzeczenia sądu, o którym mowa w art. 3571 kodeksu cywilnego,
f)	dokonanego na mocy orzeczenia sądu, o którym mowa w art. 3581 § 3 kodeksu cywilnego,
g)	dokonanego na mocy orzeczenia sądu, o którym mowa w art. 632 § 2 kodeksu cywilnego.
h)	wynikające z zastosowania przewidzianego w umowie mechanizmu waloryzacji ceny, który nie wymaga zmiany tej umowy (np. w postaci aneksu) lub zawarcia nowej umowy,
i)	wynikające z realizacji zastrzeżonego w umowie prawa opcji.
11.	Jeżeli w wyniku działania komisji rozjemczych, arbitrażu lub zawarcia ugody, w tym ugody zatwierdzonej przez sąd następuje zmiana umowy z wykonawcą, to zmiana taka podlega obowiązkowej ocenie przewidzianej w ust. 2, w przypadkach tam wskazanych.

§ 13.
Kontrola procedury zawierania umów dla zadań objętych Projektem
1.	Instytucja Pośrednicząca kontroluje przestrzeganie przez Beneficjenta postanowień § 12 ust. 1 – 3 i spełnienie warunków kwalifikowalności wydatków dla sytuacji opisanych w § 12a ust.1 (kontrola procedur zawierania umów). 
2.	Beneficjent zobowiązuje się do poddania się kontroli, o której mowa w ust. 1. 
3.	Kontrola procedur zawierania umów może być prowadzona:
a)	przed wszczęciem postępowania o udzielenie zamówienia albo przed zawarciem umowy z wykonawcą (kontrola ex-ante);
b)	po zawarciu umowy z wykonawcą (kontrola ex-post).
4.	Przy ocenie prawidłowości udzielania zamówień przed wejściem w życie pierwszej wersji Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020, a w przypadku zamówień udzielanych w wyniku przeprowadzonych postępowań, dla których postępowanie zostało wszczęte przed wejściem w życie pierwszej wersji ww. Wytycznych (czyli przed 10 kwietnia 2015 r.), uwzględnia się poniższe warunki: 
a)	zamówienia udzielane przez beneficjentów będących, podmiotami zobowiązanymi do stosowania ustawy Pzp zgodnie z art. 3 tej ustawy, są weryfikowane pod względem zgodności z prawem, 
b)	zamówienia mieszczące się w zakresie wymogów właściwych dla zasady konkurencyjności, są weryfikowane pod względem zgodności z prawem, z zasadami wynikającymi z Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. 2012/C/326/01 z 26.10.2012), z zasadą uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców oraz pod względem zgodności z obowiązującym u Beneficjenta wewnętrznym regulaminem udzielania zamówień, jeżeli Beneficjent posiada taki regulamin.
5.	Beneficjent zobowiązuje się do przekazywania, na wniosek Instytucji Pośredniczącej, do Instytucji Pośredniczącej lub innych podmiotów upoważnionych na mocy prawa, dokumentacji związanej z prowadzeniem procedur, o których mowa w § 12 ust. 1 - 3, a w szczególności:
1)	treści zapytania ofertowego albo treści ogłoszenia o zamówieniu publicznym lub zaproszenia do negocjacji, a także specyfikacji istotnych warunków zamówienia; 
2)	informacji o wszczynanych postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego albo o upublicznieniu zapytania ofertowego;
3)	informacji o wyborze najkorzystniejszej oferty w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego lub o unieważnieniu tego postępowania albo informacji o wyniku postępowania przeprowadzonego zgodnie z zasadą konkurencyjności, o której mowa w Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 przed zawarciem umowy z wykonawcą wraz z kopiami protokołu z postępowań, o których mowa powyżej, wraz z załącznikami;
4)	projektów umów i projektów aneksów do umów z wykonawcą;
5)	poświadczonych za zgodność z oryginałem kopii umów i kopii aneksów do umów zawartych z wykonawcą. 
6.	Beneficjent ma obowiązek dostarczyć do Instytucji Pośredniczącej dokumenty, o których mowa w ust. 5, w terminach wskazanych przez Instytucję Pośredniczącą z zastrzeżeniem ust. 11.
7.	Instytucja Pośrednicząca prowadząc kontrolę procedury zawierania umów jest uprawniona do opiniowania dokumentów przekazanych przez Beneficjenta pod względem podmiotowej i przedmiotowej zgodności z Umową, jak również pod względem zgodności z zasadami zawierania umów określonymi w Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020. Instytucja Pośrednicząca wskazuje stwierdzone naruszenia procedury zawierania umów oraz wydaje informację pokontrolną zawierającą ustalenia na temat stwierdzonych naruszeń.
8.	W przypadku, gdy Beneficjent nie zgadza się ze stwierdzonymi naruszeniami lub treścią informacji pokontrolnej Instytucji Pośredniczącej, ma prawo do zgłoszenia zastrzeżeń w trybie określonym w ustawie.
9.	Instytucja Pośrednicząca może odmówić części lub całości dofinansowania dla umowy lub umów w ramach Projektu, które zostały zawarte niezgodnie z zasadami zawierania umów, o których mowa w § 12 i §12a, a w przypadku, gdy środki finansowe zostały już przekazane, wystąpić do Beneficjenta o ich zwrot w trybie § 17.
10.	Postanowienia niniejszego paragrafu nie ograniczają uprawnień instytucji kontrolujących wynikających z postanowień § 15. 
11.	W przypadku zmiany umowy z wykonawcą, do zawarcia której stosuje się przepisy ustawy Pzp oraz polegającej na zwiększeniu wartości umowy, Beneficjent zobowiązuje się do niezwłocznego przesłania do Instytucji Pośredniczącej projektu zmiany umowy z wykonawcą wraz z podaniem uzasadnienia faktycznego i prawnego dla proponowanej zmiany umowy.

§ 14.
Ewidencja księgowa i przechowywanie danych
1.	Beneficjent zobowiązuje się do prowadzenia dla Projektu odrębnej informatycznej ewidencji księgowej kosztów, wydatków i przychodów lub stosowania w ramach istniejącego informatycznego systemu ewidencji księgowej odrębnego kodu księgowego umożliwiającego identyfikację wszystkich transakcji i poszczególnych operacji bankowych związanych z Projektem, oraz dokonywania księgowań zgodnie z obowiązującymi przepisami. 
2.	Beneficjent zobowiązuje się do przechowywania, w sposób gwarantujący należyte bezpieczeństwo informacji, wszelkich danych i dokumentów związanych z realizacją Projektu, w szczególności dokumentacji związanej z zarządzaniem finansowym, merytorycznym, technicznym, procedurami zawierania umów z wykonawcami, przez okres wskazany w rozporządzeniu nr 1303/2013, tj. okres dwóch lat od dnia 31 grudnia następującego po złożeniu zestawienia wydatków do Komisji Europejskiej, w którym ujęto ostateczne wydatki dotyczące zakończonego Projektu, z zastrzeżeniem konieczności dłuższego przechowywania dokumentów dla celów kontroli, zgodnie z art. 23 ust. 3 ustawy, w sytuacjach wskazanych w ust. 3-5.
3.	Z uwzględnieniem ust. 2, w przypadku Projektu, w którym występuje pomoc publiczna albo pomoc de minimis obowiązek, o którym mowa w ust. 2 trwa 10 lat od dnia udzielenia pomocy publicznej albo pomocy de minimis . W przypadku Projektu, w którym występuje pomoc publiczna przyznana w formie rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych (i usług w ogólnym interesie gospodarczym), z wyjątkiem pomocy de minimis, obowiązek, o którym mowa w ust. 2 trwa 10 lat od końca okresu obowiązywania aktu powierzenia świadczenia tych usług.
4.	Dokumenty dotyczące zachowania trwałości Projektu, z uwzględnieniem ust. 2, przechowywane są przez okres wskazany w § 16 ust. 1. 
5.	Dokumenty dotyczące rozliczania podatku od towarów i usług, z uwzględnieniem ust. 2, są przechowywane przez okres nie krótszy niż dopuszczalny dla zmiany deklaracji VAT.
6.	Instytucja Pośrednicząca informuje Beneficjenta o dacie rozpoczęcia okresu, o którym mowa w ust. 2.
7.	Instytucja Pośrednicząca, w uzasadnionych przypadkach, może przedłużyć termin, o którym mowa w ust. 2, informując o tym Beneficjenta w formie pisemnej przed upływem tego terminu.
8.	Beneficjent zobowiązuje się do przechowywania dokumentów w formie oryginałów (w wersji papierowej) albo ich uwierzytelnionych kopii lub na elektronicznych/informatycznych nośnikach danych, w tym jako elektronicznych wersji dokumentów oryginalnych lub dokumentów istniejących wyłącznie w postaci elektronicznej.
9.	usunięty.
10.	Poświadczenia za zgodność z oryginałem elektronicznych wersji dokumentów oryginalnych przechowywanych na elektronicznych/informatycznych nośnikach danych, jeśli jest to wymagane dla potrzeb kontroli, dokonuje się na piśmie, ze wskazaniem zawartości oraz rodzaju nośnika danych.
11.	Beneficjent zobowiązuje się do przekazywania Instytucji Pośredniczącej oraz innym podmiotom uprawnionym do prowadzenia kontroli lub audytu, wskazanym w art. 23 ust. 1 ustawy, na ich żądanie, wszelkich dokumentów i informacji związanych z realizacją Projektu.
12.	W przypadku zmiany miejsca przechowywania dokumentów oraz w przypadku zawieszenia lub zaprzestania przez Beneficjenta działalności w okresie, o którym mowa w ust. 2, Beneficjent zobowiązuje się niezwłocznie poinformować w formie pisemnej Instytucję Pośredniczącą o miejscu przechowywania dokumentów związanych z Projektem.
13.	Beneficjent, w trakcie wykonywania obowiązków, o których mowa w niniejszym paragrafie, zobowiązuje się uwzględnić zalecenia wynikające z wytycznych ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego dotyczących sposobu przechowywania i udostępniania dokumentów, jeżeli zostaną wydane. Instytucja Pośrednicząca poinformuje Beneficjenta o wydaniu takich wytycznych.

§ 15.
Kontrola
1.	Wszystkie dokumenty oraz zapisy księgowe związane z realizacją Projektu podlegają kontroli przez podmioty, o których mowa w art. 23 ust. 1 ustawy. Beneficjent zobowiązany jest zapewnić dostęp do dokumentacji i poddać się prowadzonym kontrolom, w tym wizytom monitoringowym.
2.	Beneficjent zobowiązuje się zapewnić przedstawicielom instytucji, o których mowa w ust. 1, dostęp do miejsc realizacji Projektu, w celu przeprowadzenia kontroli, w tym wizyty monitoringowej.
3.	Ramy systemu kontroli, w tym najważniejsze procesy kontrolne i podstawowe obowiązki instytucji w zakresie ich realizacji zostały określone w Wytycznych w zakresie kontroli realizacji programów operacyjnych na lata 2014-2020.
4.	Beneficjent zapewnia kontrolującym warunki i środki niezbędne do sprawnego przeprowadzenia kontroli.
5.	W przypadku odmowy przedstawienia dokumentu lub udzielenia wyjaśnień nie uwzględnia się zastrzeżeń złożonych w tym zakresie przez Beneficjenta lub osobę przez niego upoważnioną do treści informacji pokontrolnej. Powyższe nie dotyczy sytuacji, gdy w ocenie instytucji kontrolującej odmowa przedstawienia dokumentu lub udzielenia wyjaśnień jest uzasadniona.
6.	Beneficjent zobowiązuje się przekazywać do Instytucji Pośredniczącej, w terminie 7 dni od dnia otrzymania ostatecznej wersji, kopie informacji pokontrolnych oraz zaleceń pokontrolnych albo kopie innych dokumentów spełniających te funkcje, powstałych w toku kontroli prowadzonych przez uprawnione do tego instytucje, inne niż Instytucja Pośrednicząca, jeżeli kontrole te dotyczyły Projektu.
7.	Beneficjent zobowiązuje się do przekazywania Instytucji Pośredniczącej, z poszanowaniem obowiązujących przepisów, wszelkich informacji dotyczących podejmowanych czynności lub postępowań prowadzonych w szczególności przez organy ścigania, dotyczących lub mogących dotyczyć swoim zakresem Projektu w terminie 7 dni od dnia powzięcia informacji. Ponadto, na żądanie Instytucji Pośredniczącej, IZ, Instytucji Certyfikującej - ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, którego obsługę w zakresie certyfikacji zapewnia Instytucja Zarządzająca, wskazana w SzOOP POIiŚ 2014-2020 lub Instytucji Audytowej – Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, Beneficjent zobowiązany jest do przekazania, z poszanowaniem obowiązujących przepisów prawa, wszelkich posiadanych przez siebie informacji w zakresie prowadzonego przez w/w służby postępowania dotyczących lub mogących dotyczyć swoim zakresem Projektu. W powyższym trybie Beneficjent zobowiązuje się również do informowania o postępowaniach prowadzonych przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów dotyczących lub mogących dotyczyć swoim zakresem Projektu.
8.	W przypadku projektów konkursowych Beneficjent zobowiązany jest do zachowania ścieżki audytu z fazy naboru i oceny projektów do celów kontroli i audytu, w tym wszystkich dokumentów, co do których Beneficjent załączał oświadczenie o ich posiadaniu przy składaniu wniosku o dofinansowanie.
9.	W przypadku gdy przed dniem zawarcia Umowy Beneficjent ponosił wydatki kwalifikowalne zobowiązany jest do przekazania do Instytucji Pośredniczącej w terminie 14 dni od dnia zawarcia Umowy w formie …………..:
1)	dokumentów i informacji określających rodzaj poniesionych wydatków, które zostaną przedstawione przez Beneficjenta we wniosku/ach o płatność w ramach Projektu, umożliwiających określenie stopnia zaawansowania finansowego Projektu,
2)	zestawienia umów dla zadań objętych Projektem zawartych przez Beneficjenta z wykonawcami przed dniem podpisania Umowy.
10.	Instytucja Pośrednicząca na podstawie analizy dokumentów i informacji o których mowa w ust. 9 podejmuje decyzję o przeprowadzeniu kontroli (dalej ”kontroli Projektu zaawansowanego finansowo”), której celem będzie potwierdzenie realizowania przez Beneficjenta Projektu zgodnie z zasadami i regułami obowiązującymi w ramach PO IiŚ. 
11.	Zakres kontroli Projektu zaawansowanego finansowo obejmuje:
1)	kontrolę na miejscu realizacji Projektu w celu zweryfikowania, czy produkty lub usługi zostały faktycznie dostarczone lub zrealizowane.
2)	kontrolę procedur zawierania umów dla zadań objętych Projektem zawartych przez Beneficjenta z wykonawcami przed podpisaniem Umowy.
12.	W przypadku podjęcia decyzji o przeprowadzeniu kontroli Projektu zaawansowanego finansowo, zatwierdzenie pierwszego wniosku o płatność w ramach Projektu, nastąpi pod warunkiem pozytywnego wyniku kontroli. W przypadku, gdy wniosek o płatność zawiera wydatki, w stosunku do których zaistniało podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości, zastosowanie znajdują postanowienia § 8 ust. 24 Umowy. W przypadku gdy pierwszy wniosek o płatność nie zawiera wydatków kwalifikowalnych poniesionych przed dniem zawarcia Umowy, jego zatwierdzenie może nastąpić przed zakończeniem kontroli Projektu zaawansowanego finansowo.

§ 16.
Trwałość Projektu
1.	Beneficjent zobowiązuje się do zachowania trwałości Projektu, w rozumieniu art. 71 ust. 1 rozporządzenia nr 1303/2013, w okresie 5 lat od daty płatności końcowej na rzecz Beneficjenta, z zastrzeżeniem ust. 2, a w przypadku, gdy przepisy regulujące udzielania pomocy publicznej wprowadzają bardziej restrykcyjne wymogi w tym zakresie, wówczas stosuje się okres ustalony zgodnie z tymi przepisami.
2.	Naruszeniem zasady trwałości Projektu jest również przeniesienie działalności produkcyjnej poza obszar Unii Europejskiej w okresie 10 lat od daty płatności końcowej na rzecz Beneficjenta lub w okresie wynikającym z przepisów regulujących udzielanie pomocy publicznej.
3.	Za datę płatności końcowej uznaje się:
a)	w przypadku, gdy w ramach rozliczenia wniosku o płatność końcową Beneficjentowi przekazywane są środki - datę obciążenia rachunku bankowego płatnika,
b)	w pozostałych przypadkach – datę zatwierdzenia wniosku o płatność końcową.
4.	Beneficjent do końca okresu trwałości niezwłocznie informuje Instytucję Pośredniczącą o wszelkich okolicznościach mogących skutkować naruszeniem trwałości Projektu.
5.	Stwierdzenie naruszenia zasady trwałości oznacza konieczność zwrotu środków otrzymanych na realizację Projektu wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, proporcjonalnie do okresu niezachowania obowiązku trwałości – w trybie określonym w art. 207 ustawy o finansach publicznych, chyba że przepisy regulujące udzielanie pomocy publicznej stanowią inaczej. 

§ 17.
Zwrot dofinansowania
1.	W sytuacjach, gdy dofinansowanie udzielone  Beneficjentowi zostało:
1)	wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem;
2)	wykorzystane z naruszeniem procedur obowiązujących przy realizacji Projektu, w szczególności, o których mowa w § 4 ust. 1, § 4 ust. 3-4 oraz § 12 i 12a Umowy;
3)	pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
podlega ono zwrotowi w trybie i na zasadach przewidzianych w art. 207 ustawy o finansach publicznych.
2.	W przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1, Instytucja Pośrednicząca określa kwotę do zwrotu biorąc pod uwagę wagę stwierdzonego naruszenia. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości i nałożenia korekty finansowej wysokość kwoty przypadającej do zwrotu odpowiada wartości korekty finansowej ustalonej zgodnie z przepisami ustawy. 
3.	W przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1, Instytucja Pośrednicząca wzywa niezwłocznie Beneficjenta do:
a)	zwrotu kwoty, o której mowa w ust 2 wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych lub
b)	wyrażenia pisemnej zgody na pomniejszenie kolejnych płatności na rzecz Beneficjenta o kwotę, o której mowa w ust 2 wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych
w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania.
4.	W wezwaniu, o którym mowa w ust. 3 lit. a Instytucja Pośrednicząca wskazuje numer rachunku bankowego, na który należy dokonać zwrotu oraz kwotę podlegającą zwrotowi.
5.	Jeżeli Beneficjent dokona dobrowolnego zwrotu kwoty, o której mowa w ust. 2, Instytucja Pośrednicząca przekazuje Beneficjentowi potwierdzenie dokonania zwrotu właściwej kwoty.
6.	Po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 3 właściwa instytucja wydaje decyzję, o której mowa w art. 207 ust. 9 ustawy o finansach publicznych. 
7.	Instytucja Pośrednicząca może wstrzymać wypłatę dofinansowania do dnia ustanowienia przez Beneficjenta dodatkowego zabezpieczenia prawidłowej realizacji Projektu, w zakresie i formie wskazanych i zaakceptowanych przez Pośrednicząca w razie:
1)	wystąpienia zastrzeżeń, co do prawidłowości wykorzystania dofinansowania do czasu ich wyjaśnienia,
2)	wydania decyzji, o której mowa w ust. 6, do czasu kiedy stanie się ona ostateczna,
3)	stwierdzenia powstania zagrożenia realizacji Projektu zgodnie z Umową.
8.	W sytuacji, o której mowa w ust. 1, gdy Beneficjent nie dokonał zwrotu lub nie jest możliwe dokonanie pomniejszenia kolejnej płatności, Instytucja Pośrednicząca podejmie czynności zmierzające do odzyskania należnych środków z wykorzystaniem wszelkich środków prawnych.
9.	Odsetki od kwoty, o której mowa w ust. 2 są naliczane od dnia przekazania dofinansowania Beneficjentowi, tj. od dnia obciążenia tą kwotą rachunku bankowego płatnika.
§ 18.
Informacja i promocja
1.	Beneficjent zobowiązuje się realizować działania informacyjne i promocyjne zgodnie z:
a)	załącznikiem XII punkt 2.2 rozporządzenia nr 1303/2013,
b)	art. 3-5 i załącznikiem II rozporządzenia KE nr 821/2014,
c)	zgodnie z instrukcjami i wskazówkami zawartymi w załączniku nr 12do Umowy.
2.	Beneficjent jest zobowiązany w szczególności do:
a)	oznaczania znakiem Funduszy Europejskich, znakiem barw Rzeczypospolitej Polskiej oraz znakiem Unii Europejskiej:
i)	wszystkich prowadzonych działań informacyjnych i promocyjnych dotyczących Projektu,
ii)	wszystkich dokumentów i materiałów dla osób i podmiotów uczestniczących w Projekcie,
b)	umieszczania przynajmniej jednego plakatu o minimalnym formacie A3 lub odpowiednio tablicy informacyjnej lub pamiątkowej w miejscu realizacji Projektu a w przypadku, w którym miejsce realizacji Projektu nie zapewnia dotarcia z informacją do odbiorców, umiejscowienie tablicy powinno zostać uzgodnione z Instytucją Pośredniczącą,
c)	umieszczania opisu Projektu na stronie internetowej, w przypadku posiadania strony internetowej,
d)	przekazywania osobom i podmiotom uczestniczącym w Projekcie informacji, że Projekt uzyskał dofinansowanie, przynajmniej w formie odpowiedniego oznakowania,
e)	dokumentowania działań informacyjnych i promocyjnych prowadzonych w ramach Projektu.
3.	Beneficjent jest zobowiązany do poinformowania IZ o:
a)	planowanych wydarzeniach informacyjno-promocyjnych związanych z Projektem oraz
b)	innych planowanych wydarzeniach i okolicznościach istotnych w zakresie realizacji Projektu, które mogą mieć znaczenie dla opinii publicznej i mogą służyć budowaniu marki Funduszy Europejskich (w szczególności o planowanej dacie zawarcia umowy z wykonawcą, rozpoczęcia robót, oddania inwestycji do użytku).
Beneficjent przekazuje niezwłocznie informacje o planowanych wydarzeniach, o których mowa powyżej, za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres infopromopoiis@mfipr.gov.pl. Informacja powinna wskazywać dane kontaktowe osób ze strony Beneficjenta zaangażowanych w wydarzenie. Zmiana adresu poczty elektronicznej, wskazanego powyżej, nie wymaga aneksowania Umowy. Instytucja Pośrednicząca poinformuje Beneficjenta o tym fakcie, wraz ze wskazaniem daty od której obowiązuje zmieniony adres, w formie pisemnej lub elektronicznej. Zmiana jest skuteczna z chwilą doręczenia informacji Beneficjentowi.

4.	Beneficjent jest zobowiązany umożliwić przedstawicielom IZ i Komisji Europejskiej udział w każdym wydarzeniu, o którym mowa w ust. 3, wysyłając informację na wskazany w ust. 3 adres elektroniczny przynajmniej na 7 dni przed planowanym wydarzeniem, a w sytuacji, w której daty nie można ustalić z takim wyprzedzeniem, w możliwie najkrótszym terminie. Koszty udziału w wydarzeniu ponoszą we własnym zakresie IZ i Komisja Europejska.

§ 19.
Zasady wykorzystywania SL2014
1.	Beneficjent zobowiązuje się, od dnia zawarcia Umowy, do wykorzystywania SL2014 w procesie rozliczania Projektu i komunikacji z Instytucją Pośredniczącą, zgodnie z Podręcznikiem Beneficjenta, w zakresie gromadzenia i przesyłania danych dotyczących:
1)	wniosków o płatność, ich weryfikacji, w tym zatwierdzania, poprawiania, odrzucania i wycofywania, zgodnie z zakresem wskazanym w załączniku nr 1 do Wytycznych w zakresie warunków gromadzenia i przekazywania danych w postaci elektronicznej na lata 2014-2020,
2)	Harmonogramu Projektu, jego weryfikacji, w tym zatwierdzania, poprawiania i wycofywania,
3)	zamówień publicznych, obejmujących w szczególności zakres, o którym mowa w załączniku III do rozporządzenia KE nr 480/2014,
4)	osób zatrudnionych do realizacji projektów, tzw. bazy personelu, zgodnie z zakresem wskazanym poniżej w ust. 4.
2.	Przekazanie przez Beneficjenta dokumentów potwierdzających kwalifikowalność wydatków ponoszonych w ramach Projektu i wykazywanych we wnioskach o płatność, Harmonogramu Projektu, innych dokumentów związanych z realizacją Projektu, w tym niezbędnych do przeprowadzenia kontroli Projektu za pośrednictwem SL2014 nie zwalnia Beneficjenta i partnerów w rozumieniu art. 33 ustawy z  obowiązku przechowywania oryginałów dokumentów i ich udostępniania podczas kontroli na miejscu.
3.	Beneficjent i Instytucja Pośrednicząca uznają za prawnie wiążące przyjęte w Umowie rozwiązania stosowane w zakresie komunikacji i wymiany danych w SL2014, bez możliwości kwestionowania skutków ich stosowania.
4.	Beneficjent zapewnia, iż korzystanie z systemu teleinformatycznego SL2014 będzie odbywać się zgodnie z przepisami prawa oraz z zapewnieniem bezpieczeństwa i poufności danych, w szczególności zgodnie z zasadami ochrony danych osobowych. 
5.	Beneficjent jest zobowiązany do wprowadzania do SL2014 danych dotyczących angażowania personelu Projektu:
1)	dane dotyczące personelu Projektu, w tym: nr PESEL, imię, nazwisko;
2)	dane dotyczące formy zaangażowania personelu w ramach Projektu: stanowisko, forma zaangażowania w Projekcie, data zaangażowania do Projektu, okres zaangażowania osoby w Projekcie, wymiar etatu lub godziny pracy;
3)	dane dotyczące faktycznego czasu pracy w danym miesiącu kalendarzowym, ze szczegółowością wskazującą na rok, miesiąc, dzień i godziny zaangażowania, w przypadku, gdy dokumenty związane z zaangażowaniem nie wskazują na godziny pracy,
pod rygorem uznania wydatków dotyczących angażowania personelu w Projekcie za wydatki niekwalifikowalne.
6.	Beneficjent i partnerzy w rozumieniu art. 33 ustawy  wyznacza/ją osoby uprawnione do wykonywania w jego/ich imieniu czynności związanych z realizacją Projektu i zgłasza/ją je Instytucji Pośredniczącej do pracy w SL2014. Zgłoszenie tych osób, zmiana ich uprawnień lub wycofanie dostępu jest dokonywane na podstawie procedury zgłaszania osób uprawnionych w ramach projektu określonej w załączniku do Wytycznych w zakresie warunków gromadzenia i przekazywania danych w postaci elektronicznej na lata 2014-2020. Wyżej wymienione zgłoszenie jest dokonywane za pomocą wniosku o nadanie dostępu dla osoby uprawnionej stanowiącego załącznik do ww. Wytycznych. 
7.	Beneficjent zapewnia, że osoby, o których mowa w ust. 6, wykorzystują profil zaufany ePUAP lub kwalifikowany podpis elektroniczny w ramach uwierzytelniania czynności dokonywanych w SL2014.
8.	W przypadku gdy z powodów technicznych wykorzystanie profilu zaufanego ePUAP nie jest możliwe, o czym Instytucja Pośrednicząca informuje Beneficjenta na adres e-mail wskazany we wniosku o nadanie dostępu dla osoby uprawnionej, uwierzytelnianie następuje przez wykorzystanie loginu i hasła wygenerowanego przez SL2014, gdzie jako login stosuje się PESEL /adres e-mail danej osoby uprawnionej.
9.	Beneficjent zapewnia, że wszystkie osoby, o których mowa w ust. 6, zostały zobowiązane do przestrzegania regulaminu bezpieczeństwa informacji przetwarzanych w SL2014 oraz Podręcznika beneficjenta w zakresie użytkowania SL2014 udostępnionego przez Instytucję Pośredniczącą.
10.	Beneficjent zobowiązuje się do każdorazowego informowania Instytucji Pośredniczącej o nieautoryzowanym dostępie do danych Beneficjenta w SL2014.
11.	W przypadku niedostępności SL2014 Beneficjent zgłasza tę okoliczność Instytucji Pośredniczącej o zaistniałym problemie na adres e-mail  ...............
12.	W przypadku potwierdzenia awarii SL2014 przez pracownika Instytucji Pośredniczącej proces rozliczania Projektu oraz komunikowania z Instytucją Pośredniczącą odbywa się na zasadach określonych w Zaleceniach w zakresie wzoru wniosku o płatność beneficjenta w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020
13.	W sytuacji awarii stosuje się procedurę awaryjną, która będzie dostępna na stronie internetowej Instytucji Pośredniczącej. 
14.	O usunięciu awarii SL2014 Instytucja Pośrednicząca informuje Beneficjenta na adres e-mail wskazany we wniosku o nadanie dostępu dla osoby uprawnionej.
15.	Beneficjent zobowiązuje się uzupełnić dane w SL2014 w zakresie dokumentów przekazanych drogą pisemną w terminie 5 dni roboczych od otrzymania informacji, o której mowa w ust. 13.
16.	Nie mogą być przedmiotem komunikacji wyłącznie przy wykorzystaniu SL2014:
1)	zmiana Umowy wymagająca aneksowania Umowy,
2)	czynności kontrolne przeprowadzane w ramach Projektu, w szczególności kontrole na miejscu,
3)	dochodzenie zwrotu środków od Beneficjenta, o których mowa w § 17, w tym prowadzenie postępowania administracyjnego w celu wydania decyzji o zwrocie środków,
4)	rozwiązanie i odstąpienie od umowy o dofinansowanie.
W przypadkach niewskazanych powyżej, jeżeli dla dokonania czynności:
1)	Umowa zastrzega formę pisemną
2)	wymóg dochowania formy pisemnej wynika z przepisu prawa powszechnie obowiązującego
do dokonania tej czynności przy wykorzystaniu SL2014 konieczne jest złożenie oświadczenia w formie elektronicznej.

§ 20.
Prawa autorskie
1.	Beneficjent zobowiązuje się do zawarcia z Instytucją Pośredniczącą odrębnej umowy przeniesienia autorskich praw majątkowych do utworów wytworzonych w ramach Projektu, z jednoczesnym udzieleniem licencji na rzecz Beneficjenta na korzystanie z ww. utworów. Umowa, o której mowa w zdaniu pierwszym, jest zawierana na wniosek Instytucji Pośredniczącej złożony w formie pisemnej. 
2.	W przypadku zlecania części zadań w ramach Projektu wykonawcy obejmujących m.in. opracowanie utworu Beneficjent zobowiązuje się do zastrzeżenia w umowie z wykonawcą, że autorskie prawa majątkowe do ww. utworu przysługują Beneficjentowi.

§ 21.
Rozwiązanie Umowy
1.	Beneficjent może rozwiązać Umowę w formie pisemnej pod rygorem nieważności z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia.
2.	Instytucja Pośrednicząca może rozwiązać Umowę ze skutkiem natychmiastowym w formie pisemnej pod rygorem nieważności w przypadku złożenia przez Beneficjenta dokumentów, wykazujących znamiona poświadczenia nieprawdy w celu uzyskania dofinansowania lub podania nieprawdziwych informacji we wniosku o dofinansowanie.
3.	Instytucja Pośrednicząca w przypadku istotnych naruszeń postanowień Umowy przez Beneficjenta może rozwiązać z nim Umowę ze skutkiem natychmiastowym. Rozwiązanie Umowy następuje w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Za istotne naruszenia Umowy przyjmuje się w szczególności:
1)	opóźnienie w realizacji Projektu w stosunku do Harmonogramu Projektu o okres dłuższy niż 6 miesięcy albo gdy inne okoliczności czynią zasadnym przypuszczenie, że zakończenie realizacji zakresu rzeczowego Projektu nie nastąpi w terminie wynikającym z Harmonogramu Projektu,
2)	nie stosowanie się do zaleceń lub rekomendacji instytucji, o których mowa w §15 ust. 1,
3)	złożenie dokumentów wykazujących znamiona poświadczenia nieprawdy na etapie realizacji Projektu,
4)	wykorzystanie w całości lub w części przekazanych środków na cel inny niż określony w Projekcie lub niezgodnie z Umową,
5)	zaistnienie nadużycia finansowego lub podejrzenie jego wystąpienia w szczególności w związku z przygotowaniem, wyborem lub realizacją Projektu.
4.	Z zastrzeżeniem § 17 ust. 1, w przypadkach rozwiązania Umowy w trybach, o których mowa w ust. 1 - 3, Beneficjent zobowiązany jest do zwrotu przekazanego dotychczas dofinansowania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczanymi od dnia przekazania dofinansowania w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania do zwrotu, na rachunek bankowy wskazany przez Instytucję Pośredniczącą.
5.	W przypadku braku zwrotu dofinansowania wraz z odsetkami w terminie, o którym mowa w ust. 4 Instytucja Pośrednicząca podejmie czynności zmierzające do odzyskania należnych środków dofinansowania z wykorzystaniem dostępnych środków prawnych.
6.	W razie rozwiązania Umowy w przypadkach, o których mowa w ust. 2 i 3 Beneficjentowi nie przysługuje odszkodowanie. Beneficjentowi nie przysługuje odszkodowanie również w razie rozwiązania Umowy w przypadku, o którym mowa w ust. 1, chyba że przyczyną rozwiązania Umowy było jej niewykonanie lub nienależyte wykonanie przez Instytucję Pośredniczącą, a szkoda została wyrządzona na skutek winy umyślnej tej Instytucji.
7.	Umowa może zostać rozwiązana za porozumieniem Stron w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Z zastrzeżeniem § 17 ust. 1, Strony ustalają zasady, na jakich następuje zwrot otrzymanego przez Beneficjenta dofinansowania.
8.	Umowa wygasa w przypadku wykonania przez Strony wszelkich wynikających z niej zobowiązań.

§ 22. 
Zabezpieczenie wykonania Umowy
Warunkiem przekazania dofinansowania jest ustanowienie przez Beneficjenta zabezpieczenia należytego wykonania zobowiązań wynikających z Umowy.

§ 23. 
Postanowienia końcowe
1.	W przypadku, gdy:
1)	podczas weryfikacji wniosku o płatność końcową, kwota rzeczywiście poniesionych wydatków kwalifikowalnych okaże się niższa niż maksymalna kwota, o której mowa w § 5 ust. 2 Umowy lub
2)	na skutek zmiany Umowy nastąpi zmniejszenie kwoty, o której mowa w § 5 ust. 2 Umowy lub nastąpi zmniejszenie kwoty, o której mowa w § 6 ust. 1 Umowy
Instytucja Pośrednicząca dokona niezwłocznie ponownego obliczenia limitów w kategoriach wydatków objętych limitami. Stanowisko Instytucji Pośredniczącej w tym zakresie jest wiążące dla Beneficjenta. W przypadku, gdy Beneficjent otrzymał refundację wydatków w kategorii ograniczonej limitami w wyższej kwocie niż dopuszczalna zgodnie z nowo obliczonymi limitami, różnica podlega zwrotowi bez odsetek w terminie i na zasadach określonych przez Instytucję Pośredniczącą. Po bezskutecznym upływie terminu na zwrot postanowienia § 17 stosuje się odpowiednio. Instytucja Pośrednicząca jest uprawniona do pomniejszenia z kwoty do wypłaty przysługującej Beneficjentowi z tytułu zatwierdzenia wniosku o płatność końcową o kwotę stanowiącą ww. różnicę.
1a	W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, Instytucja Pośrednicząca dokona ponownego obliczenia maksymalnej kwoty wydatków kwalifikowalnych, o której mowa w § 5 ust. 2, a następnie na podstawie jednostronnego oświadczenia woli dokona zmiany wysokości maksymalnej kwoty wydatków kwalifikowalnych, o czym poinformuje Beneficjenta w formie pisemnej.
2.	Wszelkie zmiany Umowy wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności i są wprowadzane w formie aneksu, z zastrzeżeniem § 4 ust. 8, 8a i 9, § 6 ust. 2 i 3, § 18 ust. 3, § 23 ust. 1a oraz zmian w Opisie Projektu w zakresie w nim określonym, które następują w formie wskazanej w tych postanowieniach, w drodze jednostronnego oświadczenia woli. 
3.	Wszelkie wątpliwości powstałe w trakcie realizacji Projektu oraz związane z interpretacją Umowy będą rozstrzygane w pierwszej kolejności w drodze konsultacji pomiędzy Stronami. 
4.	Jeżeli Strony nie dojdą do porozumienia w drodze konsultacji, spory będą poddane rozstrzygnięciu przez sąd powszechny właściwy dla siedziby Instytucji Pośredniczącej.
5.	Wszelkie oświadczenia składane przez Strony w związku z wykonywaniem Umowy wymagają zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności, chyba że Umowa lub przepis prawa powszechnie obowiązującego dla złożenia oświadczenia wymaga zachowania innej niż pisemna formy szczególnej lub przewiduje inny niż nieważność skutek niezachowania formy pisemnej. Oświadczenia woli złożone w formie elektronicznej są równoważne z oświadczeniami woli złożonymi w formie pisemnej. Oświadczenia składane w formie pisemnej lub innej formie szczególnej wymagającej sporządzenia dokumentu i własnoręcznego podpisu na dokumencie powinny być doręczane na adres właściwej Strony wskazany w komparycji Umowy. Strony zobowiązują się do wzajemnego informowania się o każdej zmianie adresu. W razie zaniedbania tego obowiązku dokument doręczony na adres dotychczasowy uważa się za doręczony prawidłowo. Oświadczenia woli składane w formie elektronicznej doręcza się wyłącznie za pośrednictwem SL2014 lub ePUAP.
6.	Umowę sporządzono w dwóch egzemplarzach, po jednej dla każdej ze Stron.
7.	Załączniki stanowią integralną część Umowy. 
8.	Umowa wchodzi w życie z dniem jej podpisania przez Strony, w dacie złożenia podpisu przez ostatnią z nich.

Beneficjent	Instytucja Pośrednicząca
..........................................				...........................................................
(podpis, data)						(podpis, data)

Spis załączników
1.	Dokument potwierdzający umocowanie przedstawiciela Instytucji Pośredniczącej do działania w jej imieniu i na jej rzecz (pełnomocnictwo, odpis z KRS, inne).
2.	Dokument potwierdzający umocowanie przedstawiciela Beneficjenta do działania w jego imieniu i na jego rzecz (pełnomocnictwo, odpis z KRS, inne).
3.	Harmonogram Realizacji Projektu.
4.	Harmonogram Płatności. 
5.	Kopia umowy z bankiem/zaświadczenia z banku o posiadaniu przez Beneficjenta rachunku bankowego, dla potrzeb przekazywania zaliczki./ Kopia umów z bankiem/bankami lub zaświadczeń z banku/banków o posiadaniu przez Beneficjenta rachunków bankowych dla potrzeb przekazywania zaliczki w formie płatności oraz zaliczki w formie dotacji celowej.
6.	Kopia umowy z bankiem/zaświadczenia z banku o posiadaniu przez Beneficjenta rachunku bankowego dla potrzeb przekazywania refundacji poniesionych wydatków.
7.	Opis Projektu.
8.	Wzór oświadczenia o zmianie rachunku bankowego Beneficjenta.
9.	Harmonogram uzyskiwania pozwoleń na budowę lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowych.
10.	Oświadczenia o kwalifikowalności podatku od towarów i usług.
10a.	Oświadczenia o kwalifikowalności podatku od towarów i usług składane wraz z wnioskiem o płatność końcową.
11.	Zestawienie wskaźników do monitorowania postępu rzeczowego Projektu.
12.	Obowiązki informacyjne Beneficjenta.
13.	Szczegółowe warunki kwalifikowalności kosztów pośrednich, nadzoru nad robotami budowlanymi oraz wkładu niepieniężnego w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata 2014-2020.